راز پنهانی و رمز پیدایی صفحه 301

پس از این هم اتّفاق نمی افتد و معنای آیه شریفه «لا إِکْراهَ فِی اَلدِّینِ» هم این نیست که همه باید با طوع و رغبت، اسلام را بپذیرند.

تعبیر «اکراه» در آیه 256 سوره بقره ظاهرا به معنای الجاء و اجبار تکوینی به کار رفته است، نظیر آیه دیگر قرآن که می فرماید:

وَ لَوْ شاءَ رَبُّکَ لَآمَنَ مَنْ فِی اَلْأَرْضِ کُلُّهُمْ جَمِیعاً أَ فَأَنْتَ تُکْرِهُ اَلنّاسَ حَتّی یَکُونُوا مُؤْمِنِینَ.(1)

و اگر پروردگار تو می خواست، همه اهل زمین بدون استثنا ایمان می آوردند (امّا او چنین نخواسته است) پس آیا تو (ای پیامبر) مردم را مجبور می کنی تا ایمان بیاورند؟ !

اکراهی که در این آیه از پیامبر صلّی اللّه علیه و اله و سلم نفی شده، همان اجبار تکوینی است که خدا هم آن را از خویش نفی نموده است.(2) بله، اگر خدا می خواست، می توانست کاری کند که همه اهل زمین بدون اختیار ایمان بیاورند، ولی چنین مشیّتی نکرده و پیامبرش نیز-با این که قدرت بر الجاء (سلب اختیار) و اجبار مردم دارد-چنین نمی کند. نفی اکراه-به معنای تکوینی آن-هیچ منافاتی با «اکراه تشریعی» که پیامبر صلّی اللّه علیه و اله و سلم انجام می دادند، ندارد. منظور از اکراه تشریعی، همان چیزی است که توضیح دادیم (این که پیامبر صلّی اللّه علیه و اله و سلم کفّار و مشرکین را بین اسلام آوردن و جنگیدن مخیّر می نمودند) . این سیره-چنان که دیدیم-در زمان امام عصر علیه السّلام هم توسّط ایشان اجرا خواهد شد و طبق آیه شریفه «وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِی اَلسَّماواتِ وَ اَلْأَرْضِ طَوْعاً وَ کَرْهاً» عدّه ای با رغبت و تعدادی هم با کراهت، اسلام خواهند آورد. از این توضیحات روشن می شود که از آیه شریفه «لا إِکْراهَ فِی اَلدِّینِ» هرگز نمی توان استفاده کرد که همه مسلمانان باید با طوع و رغبت، اسلام را پذیرا شوند.

تا این جا ضعف و بطلان دلیل اوّلی که-برای اثبات ضرورت آمادگی عمومی مردم به عنوان شرط لازم ظهور-مطرح شده بود، آشکار شد. 0.