راز پنهانی و رمز پیدایی صفحه 303

با استناد به این حدیث، می گویند:

اگر قرار بود به وسیله کارسازی و معجزه، اوضاع برایش درست شود، برای پیغمبر صلّی اللّه علیه و اله و سلم می شد و در زمان پیغمبر صلّی اللّه علیه و اله و سلم انجام می گرفت. در حالی که پیغمبر صلّی اللّه علیه و اله و سلم خودش در جنگ دندانش شکست، پیشانی اش خون آلود شد، در جنگ های مختلف شرکت کرد و خودش وارد میدان می شد. پس معلوم است پیروزی باید به وسیله جنگ باشد. این جور نیست که بگوییم برای پیغمبر اسلام صلّی اللّه علیه و اله و سلم امکان داشت به وسیله معجزه این کار محقّق شود؛ امّا تحقّق پیدا نکرد و آن را گذاشتند برای حضرت مهدی (عج) . . . از این قبیل روایت ها استفاده می شود که قیام حضرت یک قیام طبیعی و عادی است همراه جنگ و خونریزی و امثال اینها.(1)

گوینده در ادامه بحث خویش به «آمادگی عقلی» مردم برای پذیرفتن اسلام در زمان ظهور اشاره کرده و می گوید:

یک روایت از امام صادق علیه السّلام است «اذا قامَ قائِمُنا. . .» وقتی حضرت قیام می کند «. . . وَضَعَ یَدَهُ علی رُؤُوسِ العِبادِ. . .» دستش را بر سر بندگان قرار می دهد. حالا «وضع یده» یا دست خدا و یا دست خودش است، دو احتمال است. به هرحال، دستش را بر سر بندگان قرار می دهد و عقل های اینها را متمرکز می سازد «. . . فَجَمَعَ به عُقُولَهُم. . .» و اخلاق آنها را کامل می کند، «... و اَکمَلَ به اَخلاقَهُم. . .» به وسیله این، آمادگی پیدا می کنند حق را بپذیرند؛ چون ستم نتیجه جهالت است. نپذیرفتن اسلام نتیجه نادانی است. اگر مردم عقلشان به جا آمد و توانستند مسائل واقعی را درک بکنند، اسلام را قبول می کنند. از این روایت معلوم می شود در زمان حضرت مردم آمادگی عقلی پیدا می کنند امّا این هم به وسیله معجزه نیست. زمینه اش را باید آن کسانی که در انتظار حضرت هستند، به وسیله تبلیغات و مسائل دیگر فراهم کنند.(2)

گاهی برای تأیید این که قیام حضرت به شکل معجزه صورت نمی پذیرد و یک کار عادی و بشری است، به سخنی از مرحوم شیخ طوسی تمسّک می شود که ما 4.