تدبیر و تقدیر در نظام آفرینش از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 10

-18

«يُدَبِّرُ الاَْمْـرَ يُفَصِّـلُ الاْياتِ... .» (2 / رعـد)

تدبير به معناي اين است كه چيزي را دنبال چيزي بياوري و مقصود از آن اين است كه اشياء متعدد و مختلفي را طوري تنظيم كني و ترتيب دهي كه هر كدام در جاي خاص خود قرار بگيرد، به طوري كه به محض تنظيم آن غرضي كه از هر كدام از آن‌ها داري و فايده‌اي كه هر كدام دارد حاصل گردد و به خاطر متلاشي شدن اصل آن‌ها و فساد اجـزاء آن و تـزاحم آن‌ها با يكديگر غرض مختل نشود.

-19

وقـتي مي‌گـوينــد «تـدبيـر منـزل» معنـايش ايـن است كـه امـور خانه را و تصرفاتي كه مربوط به آن است منظم نمود، به طوري كه وضع آن رو به صلاح گذاشت و اهـل آن از فـوايـد مطلـوب آن بـرخـوردار شدند.

تدبير امر عالم هم به اين معناست كه اجزاء آن را به بهترين و محكم‌ترين نظم منظم سازد، به طوري كه هر چيزي به سوي غايت مقصود از آن متوجه گشته سير كند. همين آخرين كمالي است كه مخصوص به اوست و منتهي درجه و اجل مسمايي است كه به سوي آن گسيل شده، هم چنين روبرهم آن را با نظمي عام و عالمي منظم سازد، به طوري كه سراپاي عالم هم متوجه غايت كلي خود كه همان رجوع و بازگشت به خداست بشود و در نتيجه بعد از دنيا آخرت هويدا گردد.(1)

1- الميـــــــــزان ج 22، ص 168.

(20) تدبير و تقدير در نظام آفرينش

مفهوم تدبير و ترتيب سلسله حوادث

«خَلَقَ اللّهُ السَّمـواتِ وَ الاَْرْضَ بِـالْحَقِّ!» (44 / عنكبوت)