تدبیر و تقدیر در نظام آفرینش از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 109

(246) تدبير و تقدير در نظام آفرينش

فصل سوم:تقدير حوادث

حوادث نيك و بد و منشأ آن

«وَ اِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هذِه مِنْ عِنْدِ اللّهِ...،»

«اگــر به آنــان خيــري رســد مي‌گــوينــد اين از جانب خداست و اگر شري رسد مي‌گويند اين از شر توست...!» (78 / نسـاء)

-247

اين فراز از آيه، دو جمله ديگر از ياوه‌سرايي‌هاي مردم است كه خدا از آن‌ها نقل مي‌كند و به پيغمبر صلي‌الله‌عليه‌و‌آله امر مي‌فرمايد كه جواب اين دو جمله را بگويد و حـقيقــت امـر را در خـوبي‌ها و بـدي‌هــايي كــه بـه انسـان مي‌رســد بيـــان كنــــد.

و اين «حَسَنات» و «سَيِّئات» يا نيكي‌ها و بدي‌ها عبارت از حوادثي بود كه بعد از آن كه پيغمبر صلي‌الله‌عليه‌و‌آله آمد و مشغول بالا بردن مباني دين شد و دعوت و آوازه وي با جهاد منتشر گشت، داشت به مردم رو مي‌آورد: «حسنات» از قبيل فتح و ظفر و غنيمت در جنگ‌ها و غزواتي كه با غلبه همراه بود و «سيئات» از قبيل كشته شدن و مجروح شدن و رنج و مشقت‌هايي كه در جنگ‌هاي ديگر مي‌بردند. مردم سيئات را به پيغمبر نسبت مي‌دادند يعني يا فال بد به او مي‌زدند و يا به حضرتش نسبت ضعف رأي و سوء تدبير مي‌دادند. خداوند به پيغمبر دستور مي‌دهد كه در جواب آنان چنين بگويد: «قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللّهِ» (78 / نساء) يعني بگو همه از جانب خداست زيرا اينها، حوادثي است كه ناظم دستگاه آفرينش يعني خداي لا شريك له آن‌ها را منظم كرده است زيرا بر طبق تعليم قــرآن مجيــد همــه اشيــاء در وجــود و بقــاء و همه حوادثي كه در پيش دارند، منقاد اويند لاغير.

«مآ اَصابَكَ مِنْ حَسَنَــةٍ فَمِــنَ اللّــهِ وَ مآ اَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ،» (79 / نساء)

(248) تدبير و تقدير در نظام آفرينش