تدبیر و تقدیر در نظام آفرینش از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 110

خــداونــد در آيــه پيــش تــذكــر داد كــه مــردم نمـي‌خــواهنــد حقيقــت را بفهمند و در ايــن آيــه مي‌خــواهــد حقيقــت امــر را بيـان كنـد.

بايد توجه داشت كه اين حقيقت يكي از احكام وجودي است و بين همه موجودات و لااقل بين همه افراد مؤمن و كافر، صالح و ناصالح و پيغمبران و مادون آنان، داير است و پيغمبر در اين‌باره خصوصيتي ندارد. روي اين نظر، حسنات يعني چيزهايي كه انسان طبعا آن‌ها را خوب مي‌شمارد مانند عافيت، نعمت، امن، رفاه و امثال آن، اينها همه از طرف خداست، ولي سيئات يعني اموري كه انسان را ناراحت مي‌كند مانند بيماري، خواري، ناداري، آشوب و فتنه، اينها به خود آدمي برگشت دارد نه به خداوند. پس اين آيه با آيه زير قريب‌المضمون است كه مي‌فرمايد:

«ذلِــكَ بِاَنَّ اللّهَ لَــمْ يَــكُ مُغَيِّــرا نِعْمَــةً اَنْعَمَها عَلي قَوْمٍ حَتّي يُغَيِّرُوا ما بِاَنْفُسِهِمْ،»

(53 / انفال)

اين مطلب كه (حسنات راجع به خدا و سيئات راجع به بنده است) منافات با آن ندارد

حوادث نيك و بد و منشأ آن (249)

كه با يك نظر كلي ديگر حسنات و سيئات همه راجع به خداوند باشد و بيان اين مطلـب متعاقبـا خواهد آمد.(1)

ميـزان سنجش حوادث نيك و بد در ديدگاه‌هاي متفاوت

«وَ اِنْ تُصِبْهُـــمْ حَسَنَـــةٌ يَقُــولُـوا هـذِه مِـــنْ عِنْــدِ اللّــهِ...!» (78 / نساء)

انسان معني خوبي و بدي را به ساير حوادث خارجي كه در طول زندگي اعم از حـــوادث فــــردي و اجتمــاعي بــه انســان روي‌آور مي‌شــود، تعميــم داده اســت.