تدبیر و تقدیر در نظام آفرینش از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 12

انحصار تدبير عالم (23)

منتهي مي‌شود، بنا بر اين هيچ چيز در تدبير و سررشته‌داري هيچ يك از كارهاي الهي نمي‌تواند وساطت يعني شفاعت كند مگر آن كه خدا اجازه دهد زيرا سبب اصلي منحصرا اوست و بجز او هيچ چيز ديگر بالاصاله سبب نيست و همه اسباب مادون او

سبب‌هايي هستند كه به واسطه او «سبب» شده‌اند و شفيعان و واسطه‌هايي هستند كـه بـا اذن او واسـطـه و شفيـع شـده‌انـد.

حالا كه حقيقت اين است پس فقط خدا پروردگار شماست و تنها او كارهاي شمــا را تـدبيـر مي‌كند. (1)

مقام نزول و عروج تدبير

«يُدَبِّرُ الاَْمْرَ مِنَ السَّماءِ اِلَي الاَْرْضِ ثُمَّ يَعْرُجُ اِلَيْهِ في يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ اَلْفَ سَنَةٍ مِمّا تَعُـدُّونَ» (5 / سجده)

گفتيم تدبير اين است كه چيزي را عقب سر چيزي قرار دهي و يا دستوري را عقب

1- الميـــزان ج 19، ص 17.

(24) تدبير و تقدير در نظام آفرينش

سر دستوري ديگر قرار دهي و در آيه فوق برگشت مي‌كند به اين كه خداي‌تعالي وجود حوادث را مانند سلسله زنجيري كه پشت سر هم و متصل مابين آسمان و زمين باشد قرار دهد. «هيچ چيزي نيست مگر آن كه خزينه‌هايش نزد ماست و ما جز به اندازه معلوم نازل نمي‌كنيم.» (21 / حجر) «ما هر چيزي را با اندازه‌گيري خلق كرده‌ايم.» (49 / قمر) «ثُمَّ يَعْرُجُ اِلَيْهِ» به معناي اين است كه او تدبير امر مي‌كند، در حالي كه نازل كننده است و يا او نازل كننده است در حالي كه مدبر است، از آسمان تا زمين را و بعيد نيست منظــور از ايـن امر همان امري باشد كه در آيه: «و در هر آسماني امرش را وحي كرد» (12 / فصلت) آمده است.