- تقديم به 1
- متن تأئيديه حضرت آيةاللّه محمد يزدي 2
- متن تائيديه حضرت آيةاللّه مرتضي مقتدايي 3
- متنتأييديه حضرت آيةاللّهسيدعلياصغردستغيب نماينده محترمخبرگانرهبريدراستانفارس 4
- مقدمه ناشر 4
- مقـدمـه مـؤلـف 6
- فصل اول :تـدبيـر 9
- بخش اول :تدبير و تقدير 9
- مفهوم تدبير 9
- مفهوم تدبير و ترتيب سلسله حوادث 10
- انحصـــار تـــدبيـــر عـــالــم 11
- مقام نزول و عروج تدبير 12
- ظـرف زمــاني تــدبيــر 13
- فصل دوم :عرش يا مقام تدبير 14
- تدبير الهي و رابطه آن با عرش 15
- عرش كجاست؟ و چه نقشي در تدبير دارد؟ 15
- چه اموري در عرش انجام ميگيرد؟ و چه نيروهايي آن جا را ميگردانند؟ 16
- عـرش، مقام تدبير عام عالم 17
- وجود واقعي عرش 18
- حاملان عرش الهي 18
- تعـــداد حــامــلان عـــرش 19
- رابطه عرش با آسمانها و زمين 20
- اسـتواء بر عرش، و علم الهي به جزئيات موجودات 20
- آسمانهاي حايل بين مردم و عرش و ظهور عـرش به مردم 21
- زمان تجمع ملائك و روح پيرامون عرش 22
- فصل سوم:دخالت ملائكه در تدبير 23
- تـدبيـر امـر و وظـيفه مـلائكه در تـدبيـر 23
- نـظام تـدبير مـلكوتي 24
- چگونگي دخالت و واسطه بودن مـلائكه در تدبير 25
- آميختگي خلقت با تدبير 27
- فصل چهارم :شمول تدبير 27
- تدبير نظام خاص اشياء و نظام عام آفرينش 28
- تمـــاميـت تــدبيــر 28
- تغيير تدبير 29
- يك دوره كامل تدبير حيات انسانها 31
- انشاء گوش و چشم و دل 31
- تدبير زندگي مادي و سكونت در زمين 32
- تدبير مرور زمان و طي دوره حيات 33
- تــدبـيـر بـازگــشت و لازمـــه آن 33
- تدبير اعمال انسان 34
- تدبير تركيب و خلق انسان 34
- تـدبيـر مـراحـل خلقـت و رشـد انسان 35
- تـدبيـر حيـات و وسـايل معـاش و غـايـت حــركـت انسـان 36
- تـدبير رزق انسـان 37
- تدبير امر ارزاق مردم 38
- تدبير آيات آسماني و اجرام فلكي 38
- تدبير توالي شب و روز در خدمت انسان 41
- تـدبـيـر آفـتـاب و مـاه در خـدمت انـسان 41
- مفهوم متصل و واحد بودن تدبير 42
- مفهوم قدر و تقدير 45
- فصل پنجم :تقــديــر 45
- تفـاوت خلق و تقـديـر 46
- قـدر، فـعل عـام الـهي 47
- تـحليلي از مفهـوم قـدر و تقدير و قضا و مراحل آن 48
- دو مــرحـله تـقـديـر 49
- تـفاوت تـقديـر و قـضا 50
- فصل ششم :چگونگي تقدير اشياء 51
- چگونگي تقدير موجود و افاضه وجود 52
- حـد و مـقـدار وجــود اشـياء نـزد خـدا 53
- آيـات قدر در قرآن 54
- وضعيت اشياء قبل از قدر و ظهور اشياء به وسيله قدر 55
- حركت به سوي هدف مقـدَّر 56
- تقـدير سالانه در شب قـدر 57
- تقـدير و شرايط تحقق آن و تفاوت زمان تقدير با زمان تحقق حادثه 58
- فصل هفتم:خزاين اشياء و تقدير و نزول آنها 59
- مفهوم خزاين اشياء نزد خدا و نزول و خلق آنها 59
- قـدر، تمـايز انـدازههاي معلـوم و محدود اشياء در زمان نزول و خلق 60
- قـدر، خصوصيت وجودي و كيفيت خلقت غيرقابل تفكيك هر موجود 61
- معين بودن قدر موجود قبل از وجود و ظهور قدر آن حين خلقت و نزول 61
- تعدد و حدود خزاين اشياء نزد خدايتعالي 62
- نزول تدريجي و مرحلهاي اشياء 63
- خزايـن الهي در كجا قرار دارند؟ 63
- خزاين غيب و علم غيب 64
- چگونگي دسترسي علم انساني به غيب 65
- نسبــي بــودن غيــب 66
- بازگشت آسمانها و زمين به خزاين غيب 67
- خــزايـن غيــب و محتــويـات كتــاب مبيــن 67
- فصل هشتم:كتاب مبين و خزاين غيب 67
- كتـاب مبيـن، بـرنـامههـاي اوليـه نظـــام جهـان هستـي 68
- تعـريـف كتـاب مبيـن و تفـاوت آن بـا خـــزايـن غيــب 69
- قـرار گرفتن موجودات در خـزاين غيب و ضبط آن در كتاب مبين 70
- كتــاب مبيـن ، مـرتبـه واقعيـه اشيـاء و تحقـق خـارجي آنها 71
- لـوح محفـوظ يا امـام مبيـن، محـل ثبـت قضـاهـاي حتمي 72
- امالكتاب و كتابهاي قابل تغيير 72
- مقـدرات و حـوادث ثبـت در كتاب 73
- امالكتاب و تغييرات در حكم و قضاء و محو و اثبات 74
- شمول لوح محفوظ 76
- كتاب حفيظ و لوح محفوظ 78
- علم الهي و كتاب مبين 78
- نامه اعمال و لوح محفوظ 79
- امتها و كتـاب امتها 80
- قرآن و لوح محفوظ 81
- قرآن و امالكتاب يا كتاب مكنون 82
- قـرآن از وجـود چـه كتـاب هـايـي خبــر داده؟ 84
- بخش دوم:مقــدرات 85
- تعريف اراده و مشيّت الهي 85
- فصل اول :اراده و مشيّـت الهـي 85
- اراده و قضاي الهي در آفرينش 86
- تقدّم اراده الهي بر امر او 87
- مشيّت الهي و جريان آن در شؤون زندگي 87
- مشيت الهي در ايجاد خير و شر 89
- دخـالـت مشيــت الهـي در تغييـر استعـدادهاي نفسـاني انســان 91
- اجـراي مشيـت الـهي خلاف جريان طبيعي اسباب و عوامل 92
- مشيت الهي در عدم جلوگيري از جنگ و اختلاف 93
- فصل دوم:مقدرات و شمول تقدير الهي 94
- تـقدير الهي در تأثير متقابل موجودات 94
- مقدرات و نصيب حيات و معاش مقدر 94
- تقدير الهي و ميزان تأثير سببيت اسباب 96
- تقـديـر مقـدار و حــدود ثـابـت اشيـاء نـزد خـدا 98
- تقـديـر عوامل حفظ انسان 99
- تقــديـر عـوامـل دگـرگـون سـاز 100
- شمـول عوامل دگرگونساز 102
- واسطـههـاي تكـوينـي و تشـريـعي و شمول تغيير و دگرگوني 103
- تقدير الهي و دخالت واسطـهها 105
- مـقدرات و تـأثير اسبـاب ظـاهري و درخواستها و دعاها 106
- امــدادهــاي غيبــي و اعجــاز و نقــش اسبـاب ظــاهـري 107
- حوادث نيك و بد و منشأ آن 109
- فصل سوم:تقدير حوادث 109
- ميـزان سنجش حوادث نيك و بد در ديدگاههاي متفاوت 110
- انتســاب حــوادث خــوب و بــد بــه خــدا 112
- انتساب حوادث و جوامع انساني 113
- نقش انسان در ايجاد حوادث نيك و بـد 114
- تبعيـت حـوادث از اعمال فـردي و اجتمـاعـي 115
- زيبايي حوادث از نظر انسان الهي 116
- رفتار و تصورات انسان ضعيف از حوادث و آينده 118
- آگـاهي انسـان از حـادثه و مـوضوع عدم پـيشگيري 119
- ارتـباط حـادثه با ريـشه هاي حـادثه و اهـداف آن 120
- ارتبـاط زنجيـري حـوادث عالم در حركت به سوي معاد 120
- قوانـين حاكـم بر اتصـال حوادث و ارتباط موجودات 122
- رابـطه حادثه با علل و اسباب مقتضي خود، قبل و بعد از وقوع 123
- ارتباط حوادث با زمان، و مفهوم ايـامالـله 125
- تكــرار حــوادث بـا زمـان و مفهـوم شـب قـدر 126
- تحول حوادث و تقلب احوال 126
- علم الهي به موجودات و حوادث 127
- دخالت ملائكه در صدور حوادث 128
- فصل چهارم :تقدير بلاها و مصايب 128
- مفهوم مصيبت و فقدان در مكتب الهي و رابطه آن با مالكيت الهي 129
- مباني اخلاق اسلامي و اعتقاد به تقدير و نحوه تلقي از مصايب 130
- ناملايمـات ملازم خلقت انسان 131
- بازگشت فطري انسان به خدا در مصايب 132
- تلقـي مصيبـت و حسنـه به عنـوان رضـا و خـواسـت الهـــي 133
- علــم و اذن الهــي در وقــوع مصيبــتها 134
- تقدير مقدار معين و كيفيت نزول بلاهاي آسماني 136
- بلاء و مصايب فردي و عمومي 137
- جـنـگ و بـلاي عـمومي 138
- مقاومت در برابر بلا، مقدمه ترقي 139
- ابــزار مقــاومــت در مقــابــل بـــلا 140
- مصايب و معناي واقعي صبر 141
- ابتـلائـات، راه رسيــدن دوستـان الهــي بـه مقــام مقــدر 142
- وظيفـه صبـر و رضــا بــه قضــاي الهي 144
- رابطه مستقيم مصايب عمومي با اعمال گروهي مردم 145
- مصيبـتهاي حـاصـل محاسبه اعمال اجتماعي 146
- تأثير گناهان در بروز مصايب اجتماعي 148
- شمول بلاهاي اجتماعي بر مؤمن و كافر 149
- مصالح عاليه مكنون در تحولات اجتماعي و جنگها 150
- اثر بازگشت از فساد در رفع مصايب و اصلاح جوامع 150
- فصل پنجم:تقدير و سرنوشت 152
- سـرنـوشـت و نيـروهـايـي كـه انسـان را احـاطه كـردهاند 152
- رابطه سرنوشت موجودات با كيفيت آغاز وجودي آنها 153
- محـدوديت شناخت انسان از آينده 154
- عـدم آگـاهي انسان از سرنوشت و آينـده خود 155
- حـكمت الـهي در پنهان بـودن سرنوشت انسانها 155
- قبول ولايت الهي و سرنوشت محتوم 156
- سـرنـوشـت و آينــده انســان و ارتبــاط آن بــا اعمــال 158
- فصل ششم:تقدير مرگ 159
- پيشبيني آينده انسان 159
- تقـديـر مـرگ و محــدوده زمـانـي حيــات انســان 160
- چرا خدا مرگ را تقدير كرد؟ 161
- نظـام حـاكـم بر زمـان مرگ انسـان، اجل مبهـم و اجل معين 162
- ثبـت اجـلهـا در ام الكتــاب و در لــوح محــو و اثبـات 163
- بـرزخ و مـراحل زنـدگي بعد از مـرگ 165
- اجــل فــرد، اجـتمـاع، و جـهــان 165
- مفهوم رزق در قرآن 166
- فصل هفتم :تقدير رزق 166
- رزقهـاي حلال و حرام 167
- رابطه رزق، خير و خلق 168
- رزق عـــام و رزق خـــاص 169
- محدود و معين بودن رزق 170
- تقدير رزق و وسايل استفاده از آن 171
- دقيق و لطيف بودن رزقرساني خدا 172
- تقدير مقدار انزال رزق و احكام حرام و حلال 173
- نحوه اعطاي رزق موجودات 175
- نعمـت و رزق تـحت مشيـت الهي 176
- ميــزان دخـالـت كــاردانـي انسـان در كسـب معــاش 177
- آسمان، محل نزول رزق 179
- فصل هشتم:منابع رزق 179
- كفايت رزق براي روزي خواران 180
- تلاش معاش و كمك عوامل طبيعي 181
- رزق انسانها و جريان عوامل جوي 182
- عطـا و منـع رزق و خــزايـن رحمت 183
- درخــواسـت رزق و تـأمـين آن 183
- خزاين الهي و حكمت او در توزيع رزق 185
- فصل نهم :توزيع رزق 185
- فلسفه تقدير و توزيع عادلانه رزق و معــارف الهي 186
- توزيع ثروت و درجات اجتماعي و علل آن 187
- بـرتري از نـظر كـيفيت زنـدگي و رزق 189
- تنگي و فراخي معيشت و تأثير تـلاش انسان 190
پس اين آيات مؤمنين را تحريك ميكند كه خود را براي قتال آماده كنند و به ايشان خبر ميدهد: كه بلايي و محنتي در پيش دارند، بلايي كه هرگز به مدارج تعالي و رحمت پروردگاري و به اهتدا به هدايتش نميرسند مگر آن كه در برابر آن صبر كنند و مشقت هايش را تحمل نمايند و به ايشان اين حقيقت را تعليم ميدهد: كه براي رسيدن به هدف از قتال استمداد بگيرند و ميفرمايد: از صبر و نماز استعانت بجوييد، از صبر كه عبارت است از خودداري از جزع و ناشكيبي و از دست ندادن امر تدبير و از نماز كه عبارت است از توجه به سوي پروردگار و انقاطع به سوي كسي كه همه امور به دست اوست،
مقاومت در برابر بلا، مقدمه ترقي (321)
«اَنَّ الْقُــوَّةَ لِلّهِ جَميعــا!» (165 / بقــره) (1)
ابــزار مقــاومــت در مقــابــل بـــلا
«يـا اَيُّهَا الَّذينَ امَنُوا اسْتَعينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلوةِ اِنَّ اللّهَ مَعَ الصّابِرينَ...!»
(153 / بـقره)
1- الميزان ج 2، ص 241.
(322) تدبير و تقدير در نظام آفرينش
صبر از بزرگترين ملكات و احوالي است كه قرآن آن را ستوده و مكرر امر بدان نموده است، تا به جايي كه قريب به هفتاد مورد شده، حتي دربارهاش فرموده: «اِنَّ ذلِكَ لَمِنْ عَزْمِ الاُْمُورِ،» (43 / شوري) و «وَ ما يُلَقّيها اِلاَّ الَّذينَ صَبَرُوا وَ ما يُلَقّيها اِلاّ ذُوحَظٍّ عَظيمٍ - اين اندرز را نميپذيرد مگر كساني كه صبر كنند و نميپذيرد مگر صاحب بهرهاي عظيم،» (35 / فصلت) و «اِنَّما يُوَفَّي الصّابِروُنَ اَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ - تنها صابرانند كه بدون حساب اجرشان به تمام داده ميشود،»(10 / زمر) و «وَ اسْتَعينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلوةِ وَ اِنَّها لَكَبيرَةٌ اِلاّ عَلَي الْخاشِعينَ.» (45 / بقره)
و اما «صلاة»، درباره آن همين قدر ميگوييم: كه نماز از بزرگترين عبادتهايي است كه قرآن بر آن تأكيد بسيار دارد، حتي دربارهاش فرموده: «اِنَّ الصَّلوةَ تَنْهي عَنِ الْفَحْشـاءِ وَ الْمُنْكَرِ - نماز از فحشاء و منكر باز ميدارد،»(45 / عنكبوت) و در قرآن كريم دربــاره هــر امــري سفـارش ميكند، در صدر آن و در اولش نماز را به ياد ميآورد.