تدبیر و تقدیر در نظام آفرینش از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 142

پس صابران آنهايند كه در مصايب استقامت به خرج داده و از پا در نمي‌آيند و هجوم مكاره پايشان را نمي‌لغزاند، به خلاف غير صابران كه در اولين برخورد با ناملايمات از ميــدان در مي‌رونــد و آن چنــان فــرار مي‌كنند كه پشت سر خود هم نگــاه نمي‌كنند.

مصايب و معناي واقعي صبر (325)

از همين جا معلوم مي‌شود كه صبر چه فضيلت بزرگي است و چه راه خوبي براي مقاومت در برابر مصايب و شكستن سورت و شدت آن، ولي با اين حال به تنهايي كافي نيست كه عافيت و سلامت را كه در مخاطره بوده برگرداند، در حقيقت صبر مانند دژي است كه انسان از ترس دشمن بدان پناهنده شود، ولي اين دژ نعمت امنيت و سلامتي و حريت حيات را به انسان عودت نمي‌دهد و چه بسا محتاج به سبب ديگري شود كه آن سبب رستگاري و پيروزي را تأمين نمايد.

اين سبب در آيين توحيد عبارت است از خداي «عز سلطانه»، يك نفر موحد وقتي ناملايمي مي‌بيند و مصيبتي به او روي مي‌آورد نخست خود را در پناه دژ محكم صبر قرار داده، بدين وسيله نظام عبوديت را در داخل خود در دست گرفته و از اختلال آن و تلاشي لشكر قوا و مشاعرش جلوگيري مي‌كند و سپس بر پروردگار خود كه فوق همه سبب‌ها است توكل جسته اميد مي‌دارد كه او وي را از شري كه روي آورده حفظ كند و

(326) تدبير و تقدير در نظام آفرينش

همه اسباب را به سوي صلاح حال او متوجه سازد، كه در اين صورت كار او كار خود خداي‌تعالي شده و خدا هم كه بر كار خود مسلط است، اسباب را هرچند سبب بيچارگي او بــاشــد بــه ســوي سعـادت و پيــروزي او جــريـان مي‌دهـد.(1)

ابتـلائـات، راه رسيــدن دوستـان الهــي بـه مقــام مقــدر

«وَ جآءَتْ سَيّارَةٌ فَاَرْسَلُوا وارِدَهُمْ فَأَدْلي دَلْوَهُ قالَ يبُشْري هذا غُلمٌ وَ اَسَرُّوهُ بِضعَةً وَ اللّهُ عَليمٌ بِما يَعْمَلُونَ!» (19 / يوسف)

معناي آيه اين است كه: جماعتي رهگذر از كنار آن چاه مي‌گذشتند، كسي را فرستادند تا آبي تهيه كند، آن شخص دلو خود را در چاه سرازير كرد و وقتي بيرون

1- الميـــزان ج 21، ص 168.