تدبیر و تقدیر در نظام آفرینش از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 144

بايد كرد) كه بيشتر مردم نمي‌دانند، چون گمان مي‌كنند كه اسباب ظاهري جهان خود در تأثيرشان مستقلند و به همين جهت مي‌پندارند كه وقتي سببي و يا اسبابي دست به دست هم داد تا كسي را مثلاً ذليل كند خدا نمي‌تواند آن اسباب را از وجهه‌اي كه دارند بگــردانـد، ولـي مـردم اشتبـاه مي‌كننـد.(1)

وظيفـه صبـر و رضــا بــه قضــاي الهي

«فَـاصْبِـرْ عَلـي مـا يَقُـولُـونَ وَ سَبِّـحْ بِحَمْـدِ رَبِّـكَ قَبْـلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُـــرُوبِهــا!» (130/ طـه)

خداي‌تعالي در اين آيه رسول گرامي خود را دستور مي‌دهد تا در برابر گفته‌هاي

1- الميــزان ج 21، ص 171.

(330) تدبير و تقدير در نظام آفرينش

كفار صبر كند، گويا فرموده است: وقتي يكي از قضاهاي رانده شده خدايي باشد كه عذاب كفار را تأخير بيندازد و آنان را در برابر سخنان كفرآميزي كه مي‌گويند انتقام نكند، ديگر جز صبر راهي براي تو نمي‌ماند، بايد به قضاي خدا رضا دهي و او را از آنچه درباره‌اش از كلمات شرك مي‌گويند منزه بداري، در برابر عكس‌العمل‌هاي بدي كه نشان مي‌دهند صبر كني و در ازاء آثار قضاء او حمد خدا گويي. چون آثار قضاء او جز اثر جميل نخواهد بود، پس بر آنچه مي‌گويند صبر كن و به حمد پروردگارت تسبيح گوي، باشد كه خشنود گردي.

«وَ سَـبِّـحْ بِـحَـمْـدِ رَبِّـكَ!»

يعني او را در حالي منزه بدار، كه مشغول به حمد و نيايش باشي، چون اين حوادث كه تحملش مشكل و صبر بر آن دشوار است، نسبتي با عوامل خود دارد، كه البته از اين

وظيفه صبر و رضا به قضاي الهي (331)