تدبیر و تقدیر در نظام آفرینش از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 146

1- الميـــزان ج 28، ص 48.

(334) تدبير و تقدير در نظام آفرينش

مردم را نابود مي‌كند، چون زلزله و نيامدن باران و قحطي و مرض‌هاي مسري، جنگ‌ها، غارت‌ها و سلب امنيت. سخن كوتاه، هر بلايي كه نظام آراسته و صالح جاري در عالم را بـرهـم مي‌زنـد و چـه ايـن كه مستنـد به اختيـار بعضـي از مـردم باشد و يا نباشد، چون همه آن‌ها فسادي است كه در تري و خشكي عالم پديد مي‌آيد و خوشي و طيب عيش انسان‌ها را از بين مي‌بـرد.

«بِـما كَـسَبَتْ اَيْـدِي النّاسِ!»

يعني اين فساد ظاهر در زمين، سبب اعمال مردم است، به خاطر شركي است كه مي‌ورزند و گناهاني كه مي‌كنند. بين اعمال مردم و حوادث عالم رابطه مستقيم است كه هر يك در صلاح و فسادش اثر مستقيم در ديگري دارد.

«لِيُـــذيقَهُـــمْ بَعْـضَ الَّــذي عَمِلُــوا!» (41 / روم)

آنچه در زمين ظاهر شد به خاطر اين بود كه خدا وبال پاره‌اي از آنچه مي‌كردند به ايشان بچشاند، چيزي كه هست اعمال آن‌ها وقتي به سويشان بر مي‌گشت به صورت وبال برمي‌گشت. و اما اين چرا فرمود: «بعضي اعمالشان را»، براي اين است كه خدا از بيشتر اعمال آنان صرفنظر كرد، هم چنان كه فرمود: «وَ ما اَصابَكُمْ مِنْ مُصيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ اَيْديكُمْ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثيرٍ - آنچه از مصايب به شما مي‌رسد به خاطر كارهايي است كه

رابطه مستقيم مصايب عمومي با اعمال گروهي (335)

خودتان كرديد و خدا از بسياري كارهايتان عفو مي‌كند.»(30 / شوري) اين آيه شريفه ناظر است به وبال دنيوي گناهان و چشاندن وبال بعضي از آن‌ها، نه همه آن‌ها و اما عذاب و وبال اخـروي گـناهـان، آيـه از آن ساكت است.(1)

مصيبـت‌هاي حـاصـل محاسبه اعمال اجتماعي