تدبیر و تقدیر در نظام آفرینش از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 149

(340) تدبير و تقدير در نظام آفرينش

اگر جوامع بشري عقايد و اعمال خود را بر طبق آنچه كه فطرت اقتضاء دارد وفق دهد، خيرات به سويش سرازير و درهاي بركات به رويش باز مي‌شود و اگر در ايــن دو مــرحلــه به ســوي فســاد بگــراينـد، زميــن و آسمــان هم تباه مي‌شود و زنــدگــي‌شــان را تبــاه مي‌كنــــد.(1)

شمول بلاهاي اجتماعي بر مؤمن و كافر

«وَ مـا اَصــابَكُــمْ مِـنْ مُصيبَــةٍ فَبِمــا كَسَبَــتْ اَيْـديكُـمْ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثيرٍ!»

(30 / شوري)

از سياق آيه فوق بر مي‌آيد كه: اولاً - مؤمن و كافر را يكسان شامل مي‌شود و مؤيد اين معنا آيه بعدي است كه به طور مسلم متوجه مؤمن و كافر است. و ثانيا - مراد به

1- الميــــــــزان ج 35، ص 96.

شمول بلاهاي اجتماعي بر مؤمن و كافر (341)

جمله «ما كَسَبَتْ اَيْدِي النّاسِ،» (41 / روم) تنها گناهان و زشتي‌هاست، نه تمامي اعمال چه خوب و چه بد و ثالثا - مراد به مصايبي كه به انسان‌ها مي‌رسد آثار سوء دنيائي اعمال است، آثاري كه بين آن‌ها و آن اعمال ارتباط و تداعي خاصي است، نه جزاي آخرتي اعمال.

آيه شريفه در مقام اثبات ارتباط بين مصايب و گناهان است و تنها مي‌خواهد بفرمايد: گناهان آثار سويي هم در دنيا دارند چيزي كه هست بعضي از آن آثار به صاحبش اصابت مي‌كند و بعضي بخشوده مي‌شوند و به خاطر عواملي از قبيل صله‌رحم، صدقه، دعاي مؤمنين، توبه و امثال آن كه در اخبار آمده آثار آن‌ها از صاحبش رد مي‌شود و اما درباره آثار سوء آخرتي گناهان، آيه ساكت است و در مقام اثـبات يـا نفي آن نيست.(1)