تدبیر و تقدیر در نظام آفرینش از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 175

تقدير مقدار انزال رزق و احكام حرام و حلال (399)

فطرت باشد زيرا فطرت هدف خود را فراموش و از آن تخطي نمي‌كند. فطرت، آدمي را به كاري تحريك نمي‌كند و يا از كاري باز نمي‌دارد مگر وقتي عوامل فطري كه فطرت با آن مجهز است چنين بخواهند و اين عوامل و جهازات فطري خواستي جز همان هدفي كه براي رسيدن به آن آماده شده‌اند ندارند.

انسان كه مجهز به جهاز تغذيه و آميزش زناشويي است، حكم واقعي‌اش در دين فطرت، غذا خوردن و نكاح است نه جوكي گري و رهبانيت! و چون طبيعت انسان با اجتماع و تعاون آميخته شده حكم واقعي‌اش اين است كه در اجتماع ساير مردمان شركت جويد و كارهاي اجتماعي كند و به همين ترتيب... پس تنها احكام و قوانيني براي انسان قطعيت دارد كه عالم آفرينش، آدمي را به سوي آن فرا مي‌خواند. چه آن كه انسان جزئي كوچك از اين عالم است و دستگاه خلقت وجود او را مجهز به وسايلي كرده كه به مرحله كمال سوقش دهد. پس اين آفرينش گسترده و فراگير كه اجزاء آن به هم پيوسته

(400) تدبير و تقدير در نظام آفرينش

و مركب اراده خداي‌تعالي است حامل قانون فطري انساني و دعوت كننده وي به دين حنيف خداست.

دين حق عبارت است از حكم خدا، كه حكم، تنها حق اوست و حكم خدا منطبق است بر خلقت او و همه احكام ديگري كه ماوراي حكم خداست، باطل است و انسان را جز به هلاكت و بدبختي نمي‌كشاند و جز به عذاب دوزخ به جاي ديگري رهبريش نمي‌كند. از اين جا دو گره گذشته گشوده مي‌شود، زيرا حكم چون تنها حق خداست، هر حكمي كه در بين مردم رواج دارد يا حقيقة حكم خداست و به وسيله وحي و رسالت از ناحيه او اخذ شده است و يا حكمي است كه به دروغ بر خدا بسته‌اند و شق سومي وجود ندارد. بــه عــلاوه، مشــركيـن امثال اين احكــام را كــه اختراع مي‌كردند و در بين خودشان

تقدير مقدار انزال رزق و احكام حرام و حلال (401)

به صـــورت راه و رسـم در مي‌آوردنــد بـه خــدا نسبت مي‌دادند.(1)

نحوه اعطاي رزق موجودات

«وَ ما مِنْ دآبَّةٍ فِي الاَْرْضِ اِلاّ عَلَي اللّهِ رِزْقُها!» (6 / هود)