تدبیر و تقدیر در نظام آفرینش از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 187

فلسفه تقدير و توزيع عادلانه رزق و معارف الهي (427)

تحمل كنند و قهرا به آن ايمان نمي‌آورند مگر تك تكي از ايشان و بدين جهت خداي‌سبحان آن را به تدريج به رسول خدا صلي‌الله‌عليه‌و‌آله نازل كرد، تا مردم با پذيرفتن قسمت‌هاي اول آن، آماده شوند براي پذيرفتن قسمت‌هاي بعدي و بعدي آن و در اين باره فرموده: «وَ قُرْانا فَرَقْناهُ لِتَقْرَاَهُ عَلَي النّاسِ عَلي مُكْثٍ - و قرآني كه آن را قطعه قطعه كرديم تا به تدريج بر مردمش بخواني!»(106 / اسراء)

و همچنين اين سنت را در معارف عاليه‌اي كه د ر باطن معارف ظاهري و ساده دين نهفته، جاري ساخته است و به همين نحو كه گفتيم آن‌ها را در باطن اينها قرار داده، چون اگر همه آن‌ها را مانند اينها بي‌پرده بيان مي‌كرد، عموم مردم طاقت تحملش را نمي‌داشتند و فهم آنان از دركش عاجز مي‌ماند و بدين جهت آن‌ها را در باطن معارف ساده قرار داد، تا افراد انگشت‌شماري كه استعداد درك آن‌ها را دارند، درك كنند و هر دو سنخ معارف را در قالبي از الفاظ درآورده، كه هر كس به قدر فهمش و ظرفيتش از آن الفاظ استفاده مي‌كند، هم چنان كه خود خداي‌تعالي اين معارف را كه در قرآن كريم

(428) تدبير و تقدير در نظام آفرينش

است به باراني مثل زده كه از آسمان مي‌ريزد و دل‌هاي مردم را به زمين‌هاي مختلف مثل زده، كه هر يك به قدر ظرفيت خود از آن استفاده مي‌كند: «اَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَـسَــالَتْ اَوْدِيَـةٌ بِقَـدَرِها.» (17 / رعد)

همچنين احكام و تكاليف شرعي را يكسان بر همه مردم تحميل نكرد، چون اگر مي‌كرد بعضي از مردم تاب تحملش را نمي‌داشتنــد و به هميــن جهت آن‌ها را به مقتضاي ابتلائاتي كه هر فردي از افراد دارد تقسيــم كــرد، تا هر كس به تكليفي كه متــوجــه خـود اوســت عمـل مي‌كنــد.

پس روزي دادن از معارف و شرايع هم از هر جهت كه فرض شود عينا مانندر وزي دادن از مال و اولاد است، كه بين مردم تقسيم و بر حسب حال فرد فرد آنان و به مقتضاي صلاح ايشان تقسيم شده است.(1)

1- الميـــزان ج 35، ص 91.

فلسفه تقدير و توزيع عادلانه رزق و معارف الهي (429)

توزيع ثروت و درجات اجتماعي و علل آن