تدبیر و تقدیر در نظام آفرینش از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 20

(42) تدبير و تقدير در نظام آفرينش

اسـتواء بر عرش، و علم الهي به جزئيات موجودات

«...ثُمَّ اسْتَوي عَلَي الْعَرْشِ!» (4 / حديد)

استواء بر عرش كنايه است از شروع در تدبير ملك وجود و چون ما در عرف بشري خود تخت سلطنتي را عبارت از مكاني مي‌دانيم كه همه اوامر مربوط به اداره كشور از آن جــا صــادر و همــه لوايح و نامه‌ها در آن جا به توشيح مي‌رسد، قرآن نيز به حكم (چون كه با كودك سر و كــارت فتاد...) به زبان بشري سخن گفته و مقام تدبير خــداي‌تعــالي و مصدريت اوامرش را عرش خوانده، نه اين كه خواسته باشد العياذ بالله براي او تختي پايه‌دار اثبات كند و به همين جهت است كه دنبال استوا بر عرش

استواء بر عرش و علم الهي به جزئيات موجودات (43)

مسأله علم به جزئيات احـوال مـوجـودات آسمـاني و زمينـي را ذكـر كرده زيـرا علـم از لـوازم تـدبيــر است.

در ادامه آيه مي‌فرمايد: «يَعْلَمُ ما يَلِجُ فِي‌الاَْرْضِ وَ ما يَخْرُجُ مِنْها وَ ما يَنْزِلُ مِنَ السَّماءِ وَ ما يَعْرُجُ فيها،» (4 / حديد) معناي آيه اين است كه: خداي‌تعالي از آنچه در زمين فرو مي‌رود و نفوذ مي‌كند از قبيل آب باران و تخم گياهان و غير اين‌ها آگاه است و نيز از آن‌چه كه از زمين سر بر مي‌آورد چون نباتات و حيوانات و آب خبر دارد و از آن‌چه كه به زمين نازل مي‌شود چون باران‌ها و اشعه اجرام نوراني و ملائكه و غيره با اطلاع است و از آنچه كه از زمين به طرف آسمان بالا مي‌رود مانند دودها و بخارها و ملائكه و اعمال بندگان باخبراست.(1)

1- الميــــــــــــزان ج 37، ص 302.

(44) تدبير و تقدير در نظام آفرينش

رابطه عرش با آسمان‌ها و زمين