تدبیر و تقدیر در نظام آفرینش از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 25

آيــات پنج‌گــانه سوگند به پستي است كه ملائكه دارند و وضعي كه در هنگام انجام مــأمـوريت به خود مي‌گيرند از آن لحظه‌اي كه شروع به نزول نموده تا آخرين وضعي كه در تدبير امري از امور عــالــم مــاده به خود مي‌گيرند ... و در اين آيات اشاره است به نظــامي كه تـدبيـر ملكوتي در هنگام حدوث حوادث دارد.(1)

1- الميـــزان ج 40، ص 17.

نظام تدبير ملكوتي (55)

چگونگي دخالت و واسطه بودن مـلائكه در تدبير

«فَــالْمُـدَ بِّـراتِ اَمْـرا» (5 / نـازعات)

به طوري كه از آيات قرآن كريم استفاده مي‌شود ملائكه در صدور موجودات از ناحيه خداي‌تعالي و برگشتن آن‌ها به سوي او، واسطه هستند بين خدا و خلق، به اين معنا كه اسبابي هستند براي حدوث حوادث، اسبابي مافوق اسباب مادي و جاري در عالم ماده، كه البته كاربردشان تا وقتي است كه مرگ نرسيده و موجود به نشئه ديگر منتقـل نشـده اسـت، چـون بعـد از مـرگ و انتقـال ديگـر اسبـاب مادي سببيتي ندارند.

اما وساطت ملائكه در مسأله عود، يعني حال ظهور نشانه‌هاي مرگ و قبض روح و اجراي سؤال و ثواب و عذاب قبر و سپس ميراندن تمام انسان‌ها در نفخه صور و زنده كردن آن‌ها در نفخه دوم و محشور كردن آنان و دادن نامه اعمال و وضع ميزان‌ها و

(56) تدبير و تقدير در نظام آفرينش

رسيدگي به حساب و سوق به سوي بهشت و دوزخ، كه بسيار واضح است و آيات دال بر اين وساطت بسيار زياد است.

همچنين وساطت ملائكه در مرحله تشريع دين يعني نازل شدن و آوردن وحي و دفع شيطان‌ها از مداخله در آن و تسديد و ياري دادن به رسول خدا صلي‌الله‌عليه‌و‌آله و نيز تأييد مؤمنين و پاك كردن آنان از راه استغفار و طلب مغفرت كردن از خدا براي آنـان، جاي ترديد و بحث نيست.