تدبیر و تقدیر در نظام آفرینش از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 57

و اين دو كلمه يعني خلقت و تسويه هر چند در آيه شريفه مطلق آمده، لكن تنها شامل

حركت به سوي هدف مقدَّر (125)

مخلـوقـاتي مي‌شـود كه يا در آن تـركيـب بـاشـد و يا شايبه‌اي از تركيب داشته باشد.

«وَ الَّذي قَدَّرَ فَهَدي،» يعني خداوند آنچه را خلق كرده با اندازه مخصوص و حدود معين خلق كرده، هم در ذاتش و هم در صفاتش و هم در كارش و نيز آن را با جهازي مجهز كرده كه با آن اندازه متناسب باشد و به وسيله همان جهاز او را به سوي آنچه تقدير كرده هدايت فرموده، پس هر موجودي به سوي آنچه برايش مقدر شده و با هدايت رباني و تكويني در حركت است، مانند طفل كه از همان اولين روز تولد راه پستان مادر را مي‌شناسد و جوجه كبوتر مي‌داند كه بايد منقار در دهان مادر و پدرش كند و هر حيــوان نـري بـه ســوي مــاده‌اش هــدايت و هر ذي‌نفعي به سوي نفع خود هدايت شده است و بر همين قياس هر موجودي به سوي كمال وجودي اش هدايت شده است.

خــداي‌تــعالي در ايــن مـعاني فــرمـوده اسـت:

«و هيچ چيز نيست مگر آن كه خزينه‌هايش نزد ماست و ما نازلش نمي‌كنيم مگر به اندازه‌اي معلوم،» (21 / حجر) و «ثُمَّ السَّبيلَ يَسَّرَهُ - سپس راه را برايش آسان و فراهم كرد،» (20 / عبس) و «لِكُــلٍّ وِجْهَــةٌ هُــوَ مُـوَلّيها - براي هر يك هدفي است كه بدان سو

(126) تدبير و تقدير در نظام آفرينش

روان اسـت.» (148 / بقـره) (1)

تقـدير سالانه در شب قـدر

«اِنّـا اَنْــزَلْنــاهُ فــي لَيْلَــةِ الْقَــدْرِ...!» (1 تـا 5 / قدر)