تدبیر و تقدیر در نظام آفرینش از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 59

تقدير و شرايط تحقق آن و تفاوت زمان تقدير (129)

منافاتي ندارد كه حوادث در لوح محفوظ معين شده باشد، ولي مشيت الهي آن را تغيير دهد، هم چنان كه در قرآن كريم آمده: «يَمْحُو اللّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ اُمُّ الْكِتبِ ـ خدا هر چه را كــه از مقدرات بخواهد محو و هرچه را بخواهد اثبات مي‌كند و كتاب تغييرناپذير نـزد اوست.» (39 / رعد)

عــلاوه بــر ايــن كــه استحكــام امــور به حســب تحققــش مــراتبي دارد، بعضي از امور شرايط تحققش مــوجــود است و بعضــي‌ها نــاقـص اســت و احتمــال دارد كه در شب قدر بعضي از مراتب احكام تقدير بشود و بعضي ديگرش به وقــت ديگــر موكول گردد. (البته برخي از روايات با اين وجه آخري سازگار نيست.)(1)

1- الميـــزان ج 40، ص 325.

(130) تدبير و تقدير در نظام آفرينش

فصل هفتم:خزاين اشياء و تقدير و نزول آن‌ها

مفهوم خزاين اشياء نزد خدا و نزول و خلق آن‌ها

«وَ اِنْ مِنْ شَيْ‌ءٍ اِلاّ عِنْـدَنـا خَـزائِنُـهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ اِلاّ بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ!» (21 / حجر)

معناي خزينه‌ها از يك فرد چيست؟ و چگونه از يك فرد آدمي نزد خدا خزينه‌هايي وجود دارد؟ چيزي كه مسأله را آسان مي‌سازد اين است كه خداي تعالي «شَيْ‌ء» را كه در آيه فوق موضوع حكم است از ناحيه خود مي‌داند و نزول معنايي است كه مستلزم يك بالايي و پاييني و بلندي و پستي مانند آسمان و زمين باشد و چون به وجدان مي‌بينيم كه فرد انساني مثلاً از جاي بلندي به جاي پستي نيفتاده، مي‌فهميم كه منظور از

-131