تدبیر و تقدیر در نظام آفرینش از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 63

(138) تدبير و تقدير در نظام آفرينش

مي‌گوييم محدود نيستند. مقصود اين است كه محدود به حدود خزينه پايين‌تر نيستند، پس تمامي خزاين الهي به اين اعتبار نامحدودند به حدودي كه شي‌ء مفروض در اين نشئـه بـه خـود مي‌گيرد.(1)

نزول تدريجي و مرحله‌اي اشياء

«وَ اِنْ مِنْ شَيْ‌ءٍ اِلاّ عِنْـدَنا خَـزائِنُـهُ وَ ما نُنَـزِّلُهُ اِلاّ بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ!» (21 / حجر)

بعيد نيست تعبير به «تَنْزيلُ» در جمله «وَ ما نُنَزِّلُهُ» كه بر نوعي از تدريج دلالت دارد اشاره به همين باشد، كه شي‌ء مفروض نزولش مرحله به مرحله است و هر مرحله‌اي كه نازل شده قدر و حد تازه‌اي به خود گرفته است، كه قبلاً آن حد را نداشته تا آن كه به

1- الميــــــــزان ج 23، ص 213.

نزول تدريجي و مرحله‌اي اشياء (139)

مرحله آخر، كه همين نشئه دنياست رسيده و از هر طرف به حدود و اقدار محدود شده، هم چنان كه به مقتضاي آيه «هَلْ اَتي عَلَي الاِْنْسانِ حينٌ مِنَ الدَّهْرِ لَمْ يَكُنْ شَيْئا مَذْكُورا ـ آيــا بــر انســان گــذشــت وقتــي از روزگــار كــه چيزي نامدار نبــود.» (1 / انسان) انســان در عــالمــي انســان بــوده ولي چيــزي كــه مــذكــور شود نبوده است.(1)

خزايـن الهي در كجا قرار دارند؟

«وَ اِنْ مِنْ شَيْ‌ءٍ اِلاّ عِـنْدَنا خَـزائِـنُهُ وَ مـا نُنَزِّلُهُ اِلاّ بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ!» (21 / حجر)