تدبیر و تقدیر در نظام آفرینش از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 78

كتاب حفيظ و لوح محفوظ

«قَــدْ عَلِمْنــا مــا تَنْقُـصُ الاَْرْضُ مِنْهُـمْ وَ عِنْـدَنـا كِتـابٌ حَفيـظٌ!» (36 / ق)

«و نزد ما كتابي است كه حافظ هرچيز است، بلكه آثار و احوال هرچيزي را هم ضبط مي‌كند.» معناي ديگر جمله اين است كه نزد ما كتابي است كه خود آن كتاب محفــوظ است و حــوادث آن را دچــار دگــرگــوني و تحــريف نمي‌كنــد و آن كتاب عبارت است از لوح محفوظ، كه تمامي آنچه بوده و هست و آنچه تا قيامت خــواهــد بود در آن كتاب محفوظ است.

اين كه بعضي گفته‌اند كه مراد به آن كتاب نامه‌هاي اعمال است سخن درستي

كتاب حفيظ و لوح محفوظ (171)

نيست، از اين جهت كه خدا اين كتاب را حافظ آنچه زمين از مردم كم مي‌كند معرفي كرده و آنچه زمين از مردم كم مي‌كند ربطي به اعمال كه كتاب اعمال حافظ آن است ندارد. در اين آيه جوابي كه خداي‌تعالي به كفار و منكرين معاد مي‌دهد اين است كه كفار خيال كرده‌اند مردن و خاك شدن و متلاشي شدن ذرات وجودشان، به طوري كه ديگر اجزاء آن تمايزي از هم نداشته باشند، آنان را براي ما هم مجهول الاجزاء مي‌كند و ديگر نمي‌توانيم آن اجزاء را جمع‌آوري نموده، دوباره برگردانيم، ولكن اين خيال خيالي است باطل، براي اين كه ما مي‌دانيم چه كسي از ايشان مرده و اجزاي بدنش كه قبلاً به صورت گوشت يا خون يا استخوان بود فعلاً به چه صورتي در آمده و كجا رفته؟ همه را مي‌دانيــم و نــزد مــا كتابي حفيــظ اســت، كه هرچيزي در آن ثبت است و آن عبارت است از لوح محفوظ.(1)

1- الميـزان ج 36، ص 222.

(172) تدبير و تقدير در نظام آفرينش

علم الهي و كتاب مبين

«عــالِمِ الْغَيْــبِ لا يَعْـزُبُ عَنْــهُ مِثْقــالُ ذَرَّةٍ فِي السَّمواتِ وَ لا فِــي الاَْرْضِ وَ لا اَصْغَرُ مِنْ ذلِكَ وَ لا اَكْبَرُ اِلاّ في كِتابٍ مُبينٍ!» (3 / سباء)