تدبیر و تقدیر در نظام آفرینش از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 90

1- الميــــــــزان ج 33، ص 183.

(200) تدبير و تقدير در نظام آفرينش

ضرر و ناراحتي كه خدا به تو برساند هيچ كس غير از او آن را نگشايد و اگر قصد خيري بـه تـو داشته بـاشد هيـچ كس غيـر از او آن را برنگرداند.

پس فقط خداست كه قاهر است و بندگان خود را با مشيت و اراده خود به خير مي‌رساند و مع ذلك خدا آمرزنده و مهربان است: گناهان بندگانش را مي‌آمرزد و به آنان رحم مي‌كند و همين كه خدا متصف به اين صفات است و ديگران دستشان از اين صفت خالي است مقتضي آن است كه عبـادت و دعــوت را به خــدا اختصــاص دهنـد.

«قُــلْ فَمَـنْ يَمْلِكُ لَكُـمْ مِنَ‌اللّهِ شَيْئا اِنْ اَرادَ بِكُمْ ضَرّا اَوْ اَرادَبِكُمْ نَفْعا؟» (11 / فتح)

خداي‌سبحان خالق و آمر و مالك و مدبر هر چيز است، غير او كه ربي نيست، پس هيچ نفع و ضرري نيست جز با اراده و مشيت او، احدي از طرف خدا مالك هيچ چيز نيست، تا قاهر بر آن باشد و از ضرر آن اگر بخواهد ضرر برساند جلوگيري كند و يا نفع آن را جلب كند، اگــر خــدا ضــررش را خــواستــه بـاشد و يا از خيرش

مشيت الهي در ايجاد خير و شر (201)

جلوگيري‌كند اگراين قاهر خير آن رانخواهد.

تمسك به اسباب و عدم لغويت آن‌ها هر چند كاري است مشروع و حتي خدا به آن امر فرموده كه بايد تمسك به اسباب ظاهري جست، ولي اين در صورتي است كه معارض با امري مهم نباشد و چنانچه امر مهمتر از تدبير امور زندگي پيش آيد، مثلاً دفاع از دين و كشور پيش آيد، بايد از آن اسباب چشم پوشيد و به دفاع پرداخت، هر چند كه در اين كار ناملايماتي هم محتمل باشد، مگر اين كه در اين ميان خطري قطعي و يقينـي در كار باشـد، كه بـا وجـود آن خطـر ديگـر دفـاع و كـوشـش مـؤثـر نباشد، در آن صـورت مـي‌شود دفـاع را تـعطيل كرد.(1)

1- الميــــــزان ج 19، ص 215 و ج 36، ص 127.