مشروعیت اقامه حدود و تعزیرات در عصر غیبت صفحه 26

بازمی دارد و کسی که حد را مشاهده می کند نیز خود را جای صاحب حد قرار می دهد و بدین ترتیب،از ارتکاب معصیت منع می نماید. (1)

از مجموع تعریف های پیش گفته،می توان مقدّر و معین بودن حد و نیز حق الله بودن آن را ویژگی مهم آن دانست.مراد از مقدر بودن حد،این است که شارع مقدس آن را تعیین و مقدارش را مشخص کرده است.پس آن را در اختیار حاکم شرعی قرار نداده تا به میل خود تخفیف دهد یا تشدید کند یا آن را عفو نماید،بلکه به گونه ای مطلق با آن برخورد کرده و بدون در نظر گرفتن کیفیات مخففه و غیر آن،و بدون توجه به شخصیت مجرم،آن مقدار معین را حکم جرم خاص قرار داده است.

مراد از حق الله بودن نیز این است که در صورت ارتکاب جرایم حدی،چون به جامعه صدمه وارد شده،نه فقط به فردی خاص-گرچه قربانی مستقیم جرم،فرد خاصی بوده باشد-در تعیین مجازات لطمه ای که به جامعه وارد شده در نظر گرفته می شود،نه لطمه وارد بر قربانی خاص.بنابراین،مجازات مربوط قابل عفو یا اسقاط و یا تبدیل نیست؛گرچه قربانی جرم گذشت کند.شاید بتوان تفسیر دیگری از حق الله بودن حدود کرد و آن اینکه تعیین مجازات جرم حدی به دست قاضی یا قربانی مستقیم جرمِ نیست و نمی توان مجازاتی به دلخواه طرفین جرم تعیین کرد،بلکه تعیین مجازات به دست شارع است.البته این تفسیر با شرح کسانی که حق الله بودن را از ویژگی های مختصه حدود می دانند، (2)سازگاری ندارد.

3-انواع جرایم حدی

الف)انواع جرایم حدی در فقه اهل سنت

در خصوص انواع جرایم حدی،دیدگاه های مختلفی در کتاب های فقهی اهل سنت یافت می شود؛گروهی آن را به چهار و گروهی دیگر به هشت نوع تقسیم کرده اند.علت،اختلاف های مبنایی موجود میان آنهاست.بعضی از این فقها تنها جرایمی را حدی می دانند که در کتاب خدا آمده و بعضی دیگر،ذکر آن را در کتاب لازم ندانسته،تنها تعیین مجازات را از ناحیه کتاب یا سنّت،ملاک حدّی بودن جرم می دانند.