ترجمه کتاب الغیبة صفحه 139

و امّا کسی که گفته: امر مشتبه شده است؛ یعنی معلوم نیست که برای امام حسن عسکری‌علیه السلام فرزندی هست یا نه؟

این شخص به اوّلی تمسک می‌کند [یعنی بر امامت امام حسن عسکری باقی می‌ماند] تا این‌که ولادت پسرش برای او ثابت شود. این حرف هم بنابر آنچه که ما گفتیم: به این که زمان هرگز خالی از امام نمی‌ماند، باطل می‌شود به دلیل این که ما نسبت به مرگ امام حسن عسکری‌علیه السلام علم داریم، به همان اندازه که به مرگ دیگران علم و اطلاع داریم و به زودی ولادت فرزندش را ثابت می‌کنیم تا بطلان قول آنان هم معلوم شود.

وأمّا من قال: إنّه لا إمام بعد الحسن‌علیه السلام، فقوله باطل بما دلّلنا علیه من أنّ الزّمان لا یخلو من حجة للَّه عقلاً وشرعاً.

وأمّا من قال: إنّ أبامحمّدعلیه السلام مات ویحیی بعد موته، فقوله باطل بمثل ما قلناه، لأنّه یؤدّی إلی خلوّ الخلق من إمام من وقت وفاته‌علیه السلام إلی حین یحییه اللَّه تعالی.

واحتجاجهم بما روی «من أنّ صاحب هذا الأمر یحیی بعد ما یموت وأنّه سمّی قائماً لأنّه یقوم بعد ما یموت» باطل لأنّ ذلک یحتمل - لو صحّ الخبر - أن یکون أراد بعد أن مات ذکره حتّی لا یذکره إلّا من یعتقد إمامته، فیظهره اللَّه لجمیع الخلق، علی أنّا قد بیّنا أنّ کلّ إمام یقوم بعد الإمام الأوّل یسمّی قائماً.

امّا کسی که گفته: بعد از امام عسکری‌علیه السلام امامت پایان یافته؛ این هم باطل است به همان دلیل که گفتیم: از نظر شرع و عقل، جهان بدون امام نخواهد بود.

امّا کسی که گفته: امام حسن عسکری‌علیه السلام از دنیا رفته و پس از مرگش زنده می‌شود؛ این گفته هم مثل آنچه که گذشت باطل است به جهت این که منجر می‌شود به این که خلقت و زمین از وقت وفات امام حسن‌علیه السلام از وجود امام خالی بوده تا زمانی که خداوند تبارک و تعالی ایشان را زنده کند.

و آن که احتجاج به روایتی کرده که می‌گوید: «صاحب این امر بعد از آن که می‌میرد زنده می‌شود و به همین دلیل قائم نامیده می‌شود که بعد از مرگش قیام می‌کند» [این نحوه استدلال به روایت] اشتباه است؛ چون به فرض که این خبر صحیح باشد احتمال دارد که منظور روایت بعد از مردن نام و یادش در دل‌ها باشد تا جایی که کسی به یاد او نخواهد بود. مگر کسانی که به امامت او ایمان دارند [که تعدادشان هم کم است] و پس از آن خداوند، حضرت را برای جمیع خلق ظاهر می‌فرماید.

علاوه بر این ما بیان کردیم که هر امامی که پس از امام قبلی بیاید، قائم نامیده می‌شود.

وأمّا القائلون بإمامة عبد اللَّه بن جعفر من الفطحیّة وجعفر بن علیّ، فقولهم باطل بما دلّلنا علیه من وجوب عصمة الإمام، وهما لم یکونا معصومین، وأفعالهما الظاهرة التی تنافی العصمة معروفة نقلها العلماء، وهی موجودة فی الکتب فلا نطوّل بذکرها الکتاب.