بهار روزگاران صفحه 57

ولی این ممکنات، همة صفات خدا را نشان نمی‌دهد. هر ممکنی می‌تواند نمایانگر، نمونه‌اش گوشه‌ای از صفات خدا باشد. انسان یک موجود ویژه است؛ یعنی آنچه خدا در این عالم قرار داده در انسان جلوه گر است. یعنی جهان را اگر بخواهند کوچک کنند، می‌شود انسان، انسان را هم اگر بزرگ کنند می‌شود جهان. این موجود، جامعیت عجیبی دارد. از هر موجودی به هر دلیلی پی به خدا ببریم، نمونة آن، در بدن انسان است:

«مَنْ عَرَفَ نَفَسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّهُ». (1)

هر کس، خود را شناخت، خدای خود را نیز شناخت.

علت آفرینش و نقش مصلح جهانی

وقتی خداوند فرمود می‌خواهم یک نماینده خلق کنم، ملائک عرض کردند: خدایا این موجود نمی‌تواند نمایندة تو باشد. اینکه ملائک، چنین حرفی را از کجا و روی چه حسابی می زدند، بحث مفصلی است که به آن نمی‌پردازیم. امّا حرف آنها چه بود؟