بهار روزگاران صفحه 98

قداست را در نظر نمی‌گیرند. می‌گویند: ما خودمان جمع می‌شویم رأی می‌دهیم، مردم هر کسی را انتخاب کردند همان خلیفه باشد؛ این فرق اوّلش.

تفاوت دوم

امّا فرق دوّم این است که خلیفة الله تا وقتی که دین آن پیغمبر بر قرار باشد، دوام دارد.

بنابراین تا دین موسی (علیه السلام) برقرار است خلافت از موسی (علیه السلام) هم دوام دارد. دین حضرت موسی (علیه السلام) مدّت و اجل معیّن داشت. {لِکُلِّ أُمَّةٍ أجَلٌ} (1) تا آن اجل باقی است، خلافت هم اثرش باقی است. آن مدّت که تمام شد، دیگر خلافت هم منتفی است.

چون دین خدا وقتی موقّت باشد، پیغمبرش هم موقّت است، خلیفه‌اش هم موقّت است. ولی اگر دین دوام داشت، پیغمبر هم دوام دارد، خلافتش هم دوام دارد.