رنگ و بوی صفات خدا را می دهد.و به توان ظرفیت خود مظهر اسماء حسنای الهی قرار می گیرد.و هر مقدار ظرفیت گسترده تر باشد شروق و فروغ الهی بر ان بیشتر می تابد زیرا که انسان جانشین خدا بر زمین است و جانشین مرحله ای از صفات و مقام فوق را در بر دارد.بنابر این می توان برهان عقلی ارائه نمود که انسان که مظهر اسماء الهی شد صفات وی در علم و آگاهی،قدرت،عطوفت،غضب و … همانند خدای سبحان خواهد شد.
آگاهی انسان به دو گونه است،کسبی و لدنی.آگاهی کسبی که با تلاش مدرسه و تجربه و … به دست می آید و مملو از خطا و اشتباه و جهل مرکب است.آگاهی لدنی آشکار شدن حقایق در نزد عالم،شفاف و زلال است.هیچ گونه آمیختگی با نادانی و خطا ندارد.
انسان های الهی افزون بر آگاهی کسبی آگاهی لدنی دارند.انبیا باذن الله به عالم حقایق واقف هستند و عالم غیب بر آنها مشهود می شود.این فضیلت اختصاص به انبیا ندارد بلکه راه آن برای همگان هموار است،هر کس مظهر صفات الهی شد از آگاهی لدنی که مصون از خطا و منطبق به واقعیت است بهره می برد.میزان بهره وری انسان از این فضیلت به ظرفیت و طهارت و تقوای وی وابسته است.هر مقدار تقوا بالاتر ظرفیت بیشتر تا به آن مرحله برسد که در توان ممکن الوجود می باشد.
علی علیه السلام مظهر علم الهی
علی از جمله اولیاء الله است که در این عرصه به مقام والایی که در خور توان انسان می باشد،رسیده است.به آن مرحله ای که کسی را ظرفیت و توان مندی نیست به آن دستیازد.
لی مظهر علیم و خبیری است که به آنچه هست و آنچه در گذشته و آینده
تحقق دارد آگاه می باشد.علی به تعلیم الهی و به تعلیم معلم لدنی و شهر علم و فضیلت دروازه علم و آگاهی است که می فرماید: انا مدینه العلم و علی بابها،انامدینه الجنه و علی بابها [27] «شهر آگاهی و علم منم لیکن راه ورود به این شهر و کلیدهای این آگاهی علی است.من شهر فضیلت و بهشت هستم لیکن در ورودی آن علی است».از راه علی می توان به این شهر راه یافت.
گرچه این نوع از علم که لدنی نام دارد تعلیمی نیست لیکن علم کسبی متداول مدرسه نیست و الا به تعلیم الهی و به تعلیم معلم لدنی می تواند تعلیمی باشد: علی علیه السلام عن رسول الله صلی الله علیه و آله حدثنی بالف باب یفتح کل باب الف باب. [28] «رسول الله صلی الله علیه و آله بر من هزار در دانش گشود که از هر دری هزار در دیگر گشوده می شد.» علی در فضیلت آگاهی غیب و شهود بر وی شهود است و پرده ها از چشم وی بر کنارند.همان پرده هایی که روزی از چشم دیگران نیز کنار می روند روز دیدن حقایق روز آشکار شدن پنهان ها: یوم تبلی السرائر [29] روزی که دید چشم ها و چشم انداز دیده ها گسترده می شود: و فبصرک الیوم حدید. [30].
افتخار علی این است که پرده ها را خود کنار زده است و چشم انداز وی وسیع است.بر همین اساس که غیب و شهادت یکسان شده است می گوید اگر پرده ها کنار رود به آگاهی و یقین من افزوده نخواهد شد: لو کشف الغطاء ما ازدت یقینا. [31] و بر همین اساس این چنین ادعای منحصر به فرد می کند: سلونی قبل ان تفقدنی
فانی بطرق السماء اعلم منی بطرق الأرض. [32] «پیش از این که دستتان از من کوتاه شود از من سؤال کنید زیرا که من آگاهی ام از آسمان ها بیش از زمین است».