راز پنهانی و رمز پیدایی صفحه 209

فصل2: بررسی ادلّه نقلی علّت غیبت

معنای «علّت» غیبت امام علیه السّلام در احادیث

در فصل گذشته به طرح و بررسی اهمّ آراء و نظریّات عقلی پیرامون علّت غیبت امام عصر علیه السّلام پرداختیم و ضعف و نارسایی آنها را از جهت عقلی و نقلی روشن نمودیم. اکنون می خواهیم ادلّه نقلی این موضوع را مورد بحث قرار دهیم و به همین جهت به سراغ احادیثی می رویم که هریک علّتی را برای غیبت امام زمان علیه السّلام مطرح کرده اند تا روشن شود که چه علّتها یا حکمت هایی برای آن وجود دارد. البتّه مقصود ما از کلمه «علّت» معنای اصطلاحی آن-که در این بحث اطلاق آن جایز نیست-نمی باشد، بلکه مراد از آن هر چیزی است که ائمّه علیهم السّلام در مقام تعلیل امر غیبت فرموده اند. پیش از هر چیز باید مقصود از این تعلیل را-که در احادیث، برای غیبت امام عصر علیه السّلام به کار رفته-بیان کنیم، تا روشن شود که آن چه در این فصل اثبات می گردد، با آن چه در فصل گذشته عقلا و نقلا مردود دانستیم، تعارضی ندارد.

در مباحث گذشته روشن شد که هم عقل از کشف علّت غیبت عاجز و ناتوان است و هم احادیث ائمّه علیهم السّلام به صراحت، غیبت را رازی سر به مهر دانسته اند که پیش از ظهور امام زمان علیه السّلام گشوده نمی گردد. در این صورت سؤالی که مطرح