راز پنهانی و رمز پیدایی صفحه 212

متعدّدی بیان شده است.(1) به عنوان نمونه زراره از امام صادق علیه السّلام نقل می کند که به او فرمودند:

یا زُرارَه لا بُدَّ لِلقائِمِ مِن غَیبَهٍ.

ای زراره قطعا حضرت قائم علیه السّلام غیبتی دارد.

زراره می گوید: پرسیدم: و لِمَ؟ -چرا؟ -حضرت فرمودند:

یَخافُ علی نَفسِهِ-و اَومَأ بِیَدِه الی بَطنِهِ.(2)

بر جانش می ترسد (و با دست خود اشاره به شکمشان کردند) .

آن چه از حدیث فوق استفاده می شود این است که یکی از عوامل مؤثّر در غیبت امام عصر علیه السّلام ترس آن حضرت بر جان مبارک خویش بوده است. البتّه ترس امام علیه السّلام بر جان مبارک خویش، همچون ترسی که انسانهای عادی دارند و از کشته شدن می هراسند، نمی باشد. امام علیه السّلام به خاطر کسب رضای خداوند و به عنوان انجام یک عبادت بسیار مهم، بر حفظ جان خود مراقب و نسبت به آن نگران هستند. بنابراین امام علیه السّلام از این جهت که خدای متعال، کشته شدن ایشان را نمی پسندد، «خوف از قتل» دارند. به هرحال با توجّه به آن چه در مقدّمه بحث بیان شد، تأثیر این عامل در غیبت امام علیه السّلام ضرورت عقلی ندارد.

توضیح مطلب این که هرچند با غیبت امام علیه السّلام جان ایشان حفظ می شود، امّا اگر امام صادق علیه السّلام یا معصوم دیگر نفرموده بودند، عقلا نمی توانستیم کشف کنیم که یکی از علل غیبت امام علیه السّلام حفظ جان شریف آن حضرت است، زیرا این امر (تأثیر عامل «هراس از قتل» در ایجاد غیبت) از مستقلاّت عقلیّه نیست و به لحاظ عقلی، تنها راه حفظ جان مبارک امام، غیبت ایشان نمی باشد. به تعبیر دیگر عقلا می توان فرض کرد که امام علیه السّلام ظاهر باشند، امّا خداوند جان ایشان را به طریق دیگری -همچون معجزاتی که گه گاه در عصر سایر ائمّه علیهم السّلام رخ می داد-حفظ نماید. پس به دلیل عقلی نمی توان گفت که حفظ جان امام علیه السّلام، غیبت ایشان را ضروری و 7.