راز پنهانی و رمز پیدایی صفحه 214

دومین علّت غیبت امام علیه السّلام: امتحان مردم

علّت دوم: علّت دیگری که در احادیث برای غیبت امام زمان علیه السّلام بیان شده، آزمودن مؤمنان از سوی خداوند متعال است. البتّه آزمایش الهی برای این نیست که خداوند، به آن چه در مورد اهل ایمان نمی داند، آگاه شود. چنین فرضی در مورد خدای متعال عقلا منتفی است. ما در فصل گذشته معنای صحیح امتحان الهی را با نقل فرمایشی از امیر المؤمنین علیه السّلام روشن ساختیم.

اکنون با توجّه به همان معنا می توانیم دومین عامل مؤثّر در غیبت امام علیه السّلام را توضیح دهیم. امیر المؤمنین علیه السّلام فرمودند:

أما وَ اللّهِ لَاُقتَلَنَّ أنا و اِبنایَ هذانِ و لَیَبعَثَنَّ اللّهُ رَجُلاً مِن وُلدی فی آخِرِ الزّمانِ یُطالِبُ بِدِمائِنا و لَیَغیبَنَّ عَنهم تَمییزاً لِاَهلِ الضَلالَهِ حتّی یَقُولَ الجاهِلُ: ما لِلّهِ فی آلِ محمّدٍ حاجَهٌ.(1)

بدانید، قسم به خدا یقینا من و این دو پسرم (حسن و حسین علیهم السّلام) کشته می شویم و خداوند مردی از فرزندان من را در آخر الزّمان خواهد فرستاد که از ما خونخواهی می کند و او یقینا از مردم پنهان می گردد تا اهل گمراهی را (از دیگران) جدا کند و چنان می شود که فرد نادان می گوید: خداوند (برای هدایت و دستگیری خلائق) نیازی به آل محمّد علیهم السّلام ندارد.

تعبیر «تمییز» در این حدیث شریف، علّت غیبت امام عصر علیه السّلام را بیان می کند و با توجّه به معنایی که از امتحان الهی بیان شد، جدا کردن اهل حق از اهل باطل، هدفی است که خداوند از امتحانش اراده می فرماید. جدا شدن گمراهان، باعث اتمام حجّت بر ایشان هم می شود که نتیجه دیگری در پی امتحان خداوند است. آنها در روز قیامت هیچ عذری در پیشگاه الهی در مورد کارهای خلاف خود نخواهند داشت.

تعبیر «امتحان» نیز در مورد غیبت امام علیه السّلام در احادیث به کار رفته است. حضرت موسی بن جعفر علیهم السّلام فرمودند: 1.