راز پنهانی و رمز پیدایی صفحه 219

نکته مهمّی که بر این نویسنده محترم مخفی مانده، همان چیزی است که قبل از توضیح تک تک علّت های غیبت بیان کردیم و گفتیم که هیچ یک از آنها به معنای اصطلاحی کلمه، «علّت» غیبت نیستند، بلکه علّت اصلی-مطابق فرمایش امام صادق علیه السّلام-تا قبل از ظهور برای ما روشن نمی شود. آن چه به عنوان علل غیبت فرموده اند چیزی جز برخی لوازم و آثار آن نیست که البتّه همه آنها به خواست خداوند (نه به ضرورت عقلی) در غیبت امام علیه السّلام مؤثّر بوده است. بنابراین هیچ کدام از آنها را-به معنای موردنظر نویسنده فوق-نمی توانیم علّت غیبت بدانیم چه ترس از جان و چه علّت های دیگر را.

سومین علّت غیبت امام علیه السّلام: بر عهده نداشتن بیعت

علّت سوم: سومین عامل مؤثّر در غیبت امام زمان علیه السّلام-که در احادیث ائمّه علیهم السّلام به آن تصریح شده-آن است که ایشان به این خاطر غیبت کرده اند که در هنگام ظهور، عهد و پیمانی از هیچ کس بر عهده نداشته باشند. از حضرت امام علیّ بن موسی الرضا علیهم السّلام روایت شده که فرمودند:

کأنّی بِالشیعَهِ عِندَ فَقدِهُم الثالِثَ مِن وُلدی کالنَعَمَ یَطلُبُونَ المَرعی فلا یَجِدُونَه.

گویا شیعیان را در هنگام گم کردن سومین نواده خود می بینم که مانند گوسفندان به دنبال چراگاه می گردند ولی [جایی]پیدا نمی کنند.

راوی از علّت این امر سؤال می کند و حضرت پاسخ می دهند:

لِاَنّ اِمامَهم یَغیبُ عنهم.

چون امامشان از آنها غایب می شود.

راوی از علّت غیبت می پرسد و حضرت می فرمایند:

لِئَلاّ یَکُونَ لِاَحَدٍ فی عُنُقِهِ بَیعَهٌ اِذا قامَ بِالسَیفِ.(1)4.