راز پنهانی و رمز پیدایی صفحه 221

هیچ کس هم نروند. به عبارت دیگر بیعت نکردن امام زمان علیه السّلام با حاکمان و قدرتمندان، از طرق مختلفی امکان پذیر بوده امّا خدای متعال از میان این طرق، غیبت حضرتش را انتخاب فرموده است. پس شرط عقلی رفع غیبت (ظهور) امام علیه السّلام این نیست که بیعتی از جانب کسی بر عهده ایشان نباشد، تأثیر این امر (بیعت نداشتن از جانب هیچ کس) در غیبت امام علیه السّلام به جعل و اراده خدای متعال بوده و این که «شرط ظهور حضرت، نبودن بیعت کسی بر عهده ایشان است» ، نیز قرار داد خداوند می باشد نه این که ضرورت عقلی و علّی و معلولی داشته باشد.

چهارمین علّت غیبت امام علیه السّلام: اجرای سنّت های پیامبران

علّت چهارم: عامل دیگری که غیبت امام علیه السّلام در بعضی احادیث به آن نسبت داده شده، این است که خدای متعال می خواهد سنّت های انبیای گذشته را در مورد واپسین وصیّ آخرین پیامبر جاری نماید. امام صادق علیه السّلام به سدیر فرمودند:

اِنّ لِلقائِمِ مِنّا غَیبَهً یَطُولُ اَمَدُها.

همانا قائم از ما (اهل بیت علیهم السّلام) غیبتی دارد که مدّت آن به طول می انجامد.

سدیر می گوید: پرسیدم: ای پسر رسول خدا! علّت آن چیست؟ فرمودند:

لِاَنَّ اللّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أبی اِلاّ أن تَجرِیَ فیه سُنَنُ الاَنبیاءِ علیهم السّلام فی غَیباتِهِم و إنّه لابُدَّ له یا سَدیر مِن استیفاءِ مُدَدِ غَیباتِهِم، قال اللّهُ تَعالی: «لَتَرْکَبُنَّ طَبَقاً عَنْ طَبَقٍ»(1) ای سُنَنَ مَن کانَ قَبلَکم.(2)

برای این که خدای عزّ و جل جز این نخواسته است که سنّت های پیامبران در غیبت هایشان، در مورد قائم علیه السّلام جاری شود و ای سدیر! گریزی از کامل شدن مدّت زمان های غیبت های ایشان نیست.(3).

1- انشقاق/19.
2- کمال الدین و تمام النعمه، باب 44، ح 6.
3- به این معنا که مدّت زمان غیبت هرکدام به پایان مقدّر خود، می رسیده است. البتّه مواردی که مورد بداء قرار گرفته از این قاعده کلّی مستثناست.