راز پنهانی و رمز پیدایی صفحه 227

کشته شدن، مقدّم بر غیبت امام علیه السّلام است در حالی که امتحان مردم یا جاری شدن سنّت پیامبران گذشته، پس از وقوع غیبت تحقّق پیدا می کنند. این تفاوت را می توانیم چنین تعبیر کنیم که در مورد عامل اوّل و پنجم، «حصول» آنها علّت غیبت هستند در حالی که نسبت به دیگر عوامل «تحصیل» آنها علّت غیبت می باشند.

طرح علّت ششم غیبت و بررسی آن

پس از بیان و توضیح این پنج علّت، لازم به ذکر است که برخی از اندیشمندان و صاحب نظران در بحث مهدویّت، علّت دیگری را بر این علل افزوده اند، که عبارت است از «ضایع نشدن ودایع الهی».(1)

مقصود از «ودایع الهی» مؤمنانی هستند که در زمان غیبت امام عصر علیه السّلام از اصلاب پدران کافر خود به دنیا می آیند. یکی از آثار و نتایج غیبت، ضایع نشدن این ودایع الهی است. امّا رجوع به متون احادیثی که به این مطلب دلالت دارند،(2) روشن می کند که هیچ یک از آنها در مقام بیان علّت غیبت نیستند و صرفا یکی از آثار و لوازم غیبت را بیان می کنند. پس استناد غیبت امام علیه السّلام به این امر، بی دلیل است.

البتّه در مباحث گذشته روشن نمودیم که پنج علّت مطرح شده برای غیبت امام علیه السّلام نیز چیزی بیش از آثار و لوازم غیبت را نمی رسانند، ولی با توجّه به این که علّت بودن آنها برای غیبت به دلیل عقل نیست و تنها با تکیه بر فرمایش معصوم علیه السّلام می توانیم هریک از آنها را عامل مؤثّر در غیبت امام علیه السّلام بدانیم، پس در خصوص هر علّتی باید دلیل نقلی داشته باشیم تا بتوانیم غیبت را به آن اسناد بدهیم. امّا در مورد «ضایع نشدن ودایع الهی»، دلیل منقول از امام معصوم علیه السلام در.