راز پنهانی و رمز پیدایی صفحه 235

(به تأخیر افتادن دیدار شیعیان با امام علیه السّلام) به دلیل کوتاهی آنها در وفا به عهد امامت. امّا (به خاطر ادات شرط «لو») نمی توان از عبارت توقیع شریف برداشت کرد که شیعیان اکنون چه وظایفی دارند و چه کارهایی را می توانند انجام دهند تا توفیق مشاهده امامشان را زودتر پیدا کنند.

البتّه ما از ادلّه نقلی دیگر می توانیم همین معنا را مستقلا برداشت نماییم که وظیفه شیعیان در همه زمانها-به خصوص زمان غیبت-بیش از هر چیز، همدل شدن در وفا به عهد و پیمان امامت است و انجام این وظیفه، به فضل و لطف پروردگار متعال-نه براساس ضرورت علّی و معلولی و نه وعده قطعی و لا یتخلّف الهی-می تواند در تعجیل ظهور امام عصر علیه السّلام مؤثّر و کارساز باشد. بنابراین اصل این که شیعیان وظیفه ای دارند، فی نفسه صحیح و قابل قبول است، ولی دلالت توقیع مذکور بر آن محلّ اشکال می باشد. فراموش نشود که چون -طبق صریح فرمایش معصوم علیه السّلام-تا پیش از ظهور از حکمت اصلی غیبت آگاه نیستیم، بنابراین نمی توانیم از طریق کشف علّت آن، به آن چه در تعجیل فرج امام علیه السّلام مؤثّر است، پی ببریم؛ بلکه تنها راه مراجعه به فرمایشات ائمّه علیهم السّلام در خصوص تکالیف و وظایف زمان غیبت است. به طور کلّی-همان طور که در بیان نکته سوم گذشت-باید منطقا حساب علّت غیبت را از آن چه موجب تعجیل در فضل و رحمت الهی در امر ظهور می شود، جدا نمود.

با توجّه به چهار نکته ای که بیان شد، می توانیم نتیجه بگیریم که استناد به توقیع شریف امام عصر علیه السّلام برای فهم علّت غیبت آن حضرت صحیح نمی باشد. بنابراین علّت اوّل از دو علّتی که نویسنده «در انتظار موعود» به عنوان علّت اصلی غیبت امام عصر علیه السّلام مطرح کرده بود، از جهت نقلی بی دلیل است.

بررسی نظریه «نبودن 313 یار» به عنوان علّت غیبت

اکنون به بررسی ادلّه نقلی دومین عاملی که ایشان مطرح کرده است، یعنی «نبودن تعداد لازم یاران و انصار مخلص و فداکار برای امام علیه السّلام» می پردازیم. نویسنده برای اثبات ادّعای خود به دو دلیل استناد کرده است. یکی از آنها روایتی