راز پنهانی و رمز پیدایی صفحه 245

شجاعت، صبر بر مرگ و اخلاص در جهاد و. . . کسانی که این اوصاف را داشته باشند، تعدادشان به 313 نفر نمی رسد. مرحوم مفید یکبار دیگر تأکید می کنند که اگر تعداد موردنظر با شرایط و اوصاف لازم در میان شیعیان حاضر، وجود می داشت-که این امر به علم الهی روشن است-امام علیه السّلام قطعا ظهور کرده و یک چشم برهم زدن غایب نمی شدند (لَظَهَرَ الامامُ علیه السّلام لا مُحالَهَ و لم یَغِب بَعد اجتِماعِهِم طَرفَهَ عَینٍ) امّا چون این تعداد با شرایط موردنظر فراهم نشده اند، غیبت امام علیه السّلام رواست.

آن گاه سنّی معترض می گوید: شما (شیخ مفید) به چه دلیل می گویید که آن شرایط (شجاعت و صبر و. . .) باید در 313 نفر باشد؟ و به فرض اعتبار آن شرایط، از کجا معلوم که در شیعیان موجود این اوصاف در آن تعداد خاص وجود نداشته باشد؟ پاسخ مرحوم مفید این است که: ما چون اصل وجود امام علیه السّلام را واجب می دانیم و فعلا غیبت ایشان واقع شده است، برای این که حدیث مذکور صحیح باشد، راهی جز این که بگوییم آن تعداد با اوصاف لازم هنوز محقّق نشده اند، وجود ندارد.(1)

ملاحظه می شود که در این استدلال، اصل این که با وجود 313 یار امام علیه السّلام ظهور ایشان واجب می شود، حتمی انگاشته شده و بر این اساس نتیجه گرفته اند که علّت عدم ظهور (غیبت) ، قطعا فراهم نشدن آن تعداد موردنظر است.

اشکالی که در این استدلال وجود دارد این است که به چه دلیل گفته اند اگر 313 یار برای امام علیه السّلام فراهم شود، ظهور ایشان واجب می شود؟ آیا شرط کافی بودن این تعداد را برای ظهور حضرت ثابت کرده اند؟ کفایت این شرط برای ظهور باید مستقلا ثابت شود. نمی توان از صرف عدم ظهور حضرت بر این که این تعداد هنوز فراهم نشده اند، استدلال کرد. این جاست که مصادره به مطلوب صورت می گیرد، یعنی چیزی که می خواهند اثباتش کنند را مفروض و مسلّم گرفته اند. .