راز پنهانی و رمز پیدایی صفحه 246

باید اثبات شود که در صورت کامل شدن تعداد موردنظر، حضرت حتما ظهور خواهند فرمود، این مطلوب ماست. برای اثبات این مطلوب نمی توان گفت که چون حضرت تاکنون ظهور نکرده اند، پس تعداد موردنظر (313 نفر) هنوز کامل نشده اند. اگر بخواهیم مسأله را با زبان منطق گزاره ها توضیح دهیم، می گوییم: اگر

کامل شدن 313 یار برای امام علیه السّلام=P

ظهور کردن امام زمان علیه السّلام=Q

آن گاه مطلوب ما این است:

اگر امام علیه السّلام 313 یار داشته باشند، ظهور خواهند کرد=(Q-P)

دلیلی که برای اثبات این مطلوب ذکر شده، چنین است:

حضرت ظهور نکرده اند، پس 313 یار هنوز کامل نشده=(P--Q-) ملاحظه می شود که برای اثبات قضیّه (Q-P) به قضیّه(P--Q-) استدلال شده است. در حالی که در منطق گزاره ها هر قضیّه شرطیّه با عکس نقیض خود هم ارز است، بنابراین مدلول (Q-P) و دلیل (P--Q-) هم ارز می باشند. پس استنتاج فوق یک این همانی (توتولوژی) محسوب می شود و به منزله (P-P) است که در عین صحّت، ارزش استدلالی ندارد.

قسمت دیگر فرمایش مرحوم مفید این است که راهی برای صحیح دانستن حدیث امام صادق علیه السّلام جز آن چه فرموده اند، وجود ندارد. امّا با توضیحاتی که گذشت، روشن شد که ما اصولا نمی توانیم هر قضیّه شرطیّه را به صورت شرط کافی بودن مقدّم برای تالی معنا کنیم، مگر این که دلیل دیگری غیر از جملخه شرطیّه مورد بحث، داشته باشیم. با توجّه به این نکته، هیچ مشکلی در معنای حدیث و پذیرفتن آن به وجود نمی آید تا مجبور به پذیرفتن سخنان مرحوم شیخ مفید بشویم. به این ترتیب پاسخ سنّی مخالف هم-بدون آن که نقطه ضعفی به دست او بدهیم-داده می شود.

نتیجه کلّ بحث این است که ما نمی توانیم با استناد به احادیث 313 نفر یاران