راز پنهانی و رمز پیدایی صفحه 268

اگر علم و آگاهی غیبی امام علیه السلام را نسبت به افراد در نظر بگیریم، مطلب واضح تر می شود و یقین می کنیم که ایشان هیچ حسابی روی یاری آن اکثریّت باز نکرده بوده و به آنها اعتماد نداشته اند.

علّت عدم قیام امیرالمؤمنین علیه السلام پس از پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم

نکته دیگری که پذیرفتن این معنا را برای انسان ساده تر می کند، آن است که پس از پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم و پیش از غصب خلافت توسّط خلفای سه گانه، می بینیم امیرالمؤمنین علیه السلام برای گرفتن حقّ خویش قیام نکردند. علّت این خانه نشینی چه بوده است؟ همان دو احتمال فوق در این مورد هم مطرح است. برخی می گویند چون حضرت، اعوان و انصاری برای گرفتن حقّ خود نداشتند، دست به قیام نزدند و این امر بر طبق قاعده عقلایی و عادی بشری است که اگر کسی بخواهد در جامعه ای قیام به حق بکند، در صورت فراهم نبودن شرایط و زمینه های اجتماعی، آن قیام به شکست می انجامد و لذا حضرت از این که بتوانند با وجود عدّه بسیار کم اصحاب خود، پیروز شوند، ناامید بودند و به همین دلیل قیام نکردند. این یک احتمال.

احتمال دیگر در این جا این است که قیام نکردن حضرت امیر علیه السلام براساس قاعده و ضابطه عادی بشری نبود، بلکه دستور و وظیفه خاصّی را پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم از جانب خداوند به امیرالمؤمنین علیه السلام ابلاغ فرموده بودند و حضرت مطابق آن دستور عمل کردند. در سخنان امام امیرالمؤمنین علیه السلام تعابیر متعدّدی به چشم می خورد که آن حضرت سخن از عهدی می گویند که پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم با ایشان کرده اند. به عنوان نمونه در قسمتی از نامه ای که آن حضرت پس از بازگشت از نهروان و شهادت محمّدبن ابی بکر خطاب به شیعیان خود مرقوم فرموده اند، چنین آمده است:

و قد کانَ رَسُولُ اللهِ صلّی اللهُ علیه و آلِهِ عَهِدَ اِلیَّ عَهداً فقال صلّی الله علیه و آله و سلّم: یابنَ أبی طالبٍ لَکَ وِلاءُ اُمَّتی فَإن وَلَّوکَ فی عافِیَهٍ و اَجمَعُوا علیک بِالرِضا