راز پنهانی و رمز پیدایی صفحه 275

ساری می شود و قبول خلافت از جانب امیر المؤمنین علیه السّلام نیز از آن مستثنا نیست.

متّکی بودن همه کارهای ائمّه علیهم السّلام براساس ضوابط الهی

اکنون که اهمیّت این اعتقاد در تفسیر و تحلیل سیره ائمّه علیهم السّلام تا حدّی روشن شد، خوب است نمونه ای از ادلّه نقلی را ذکر کنیم که وجود چنین چیزی را اثبات می کند تا عمق مطلب، بهتر ظاهر گردد. در کتاب شریف اصول کافی، «کتاب الحجّه» بابی است به این عنوان: «بابُ اَنّ الائمّهَ علیهم السّلام لم یَفعَلُوا شیئاً و لا یَفعَلونَ اِلاّ بِعَهدٍ مِنَ اللّهِ عَزَّ وَ جَلَّ و أمرٍ مِنهُ لا یَتَجاوَزُونَه» : باب این که ائمّه علیهم السّلام هیچ کاری انجام نداده و نمی دهند مگر با عهد و پیمانی از جانب خدای عزّ و جل و فرمانی از طرف او که از آن تجاوز نمی کنند.

عنوان این باب، برگرفته از احادیث متعدّدی است که ذیل آن عنوان آمده و همگی بر این حقیقت دلالت می کنند که همه کارهای ائمّه علیهم السّلام براساس وصیّت و عهد و پیمانی از سوی خداوند انجام شده و می شود. میل و سلیقه یا حساب و کتاب بشری مبنای عمل هیچ امامی نبوده و نیست. مرحوم کلینی پنج حدیث در این باب، نقل فرموده اند که حدیث دوم آن به نقل از امام صادق علیه السّلام چنین است:

اِنَّ اللّهَ عَزَّ وَ جَلَّ اَنزَلَ عَلی نَبیِّه صلّی اللّه علیه و اله و سلم کِتاباً قَبلَ وَفاتِه فقال: یا محمّد! هذه وَصِیَّتُک الی النُجَبَهِ مِن اَهلِک. قال صلّی اللّه علیه و اله و سلم: و ما النُجَبَهُ یا جَبرَئیلُ؟ فقالَ: علیُّ بنُ ابی طالبٍ و وُلدُه علیهم السّلام و کان علی الکتابِ خَواتیمُ مِن ذَهَبٍ فَدَفَعَهُ النّبیُّ صلّی اللّه علیه و اله و سلم الی اَمیرِ المُؤمِنینَ علیه السّلام و اَمَرَهُ اَن یَفُکَّ خاتَماً مِنهُ ویَعمَلَ بما فیه فَفَکَّ امیرُ المُؤمِنینَ علیه السّلام خاتَماً و عَمِلَ بِما فیه ثمّ دَفَعَهُ الی ابنِهِ الحَسَنِ علیه السّلام فَفَکَّ خاتَماً و عَمِلَ بما فیه ثُمَّ دَفَعَهُ الی الحُسَینِ علیه السّلام فَفَکَّ خاتَماً فَوَجَدَ فیه اَنِ اخرُج بِقَومٍ الی الشَّهادَهِ فلا شَهادَهَ لَهم اِلاّ مَعَکَ و اشرِ نَفسَکَ لِلّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَفَعَلَ ثُمَّ دَفَعَهُ اِلی علیِّ بن الحُسَینِ علیهم السّلام فَفَکَّ خاتَماً فَوَجَدَ فیه اَن اَطرِق و اصمُت و الزَم مَنزِلَکَ و اعبُد ربَّکَ