راز پنهانی و رمز پیدایی صفحه 285

عدم قیام امام صادق علیه السّلام، نبودن یاران کافی برای ایشان بوده است و این امر در مورد همه ائمّه علیهم السّلام ساری و جاری می باشد. بنابراین علّت عدم ظهور امام زمان علیه السّلام هم نداشتن یار و یاور است. اگر ایشان یاران کافی در اختیار داشته باشند، همچون جدّ شریفشان نشستن برایشان جایز نیست. بنابراین قطعا به غیبت خود خاتمه می دهند و ظهور می کنند. پس در این نظریّه تنها علّت ظهور و به تعبیر دیگر شرط لازم و کافی آن، بودن یار و یاور برای امام عصر علیه السّلام دانسته شده و آن را مستند به فرمایش امام صادق علیه السّلام در حدیث فوق کرده اند.

نقد و بررسی این نظریّه

در نقد و بررسی این نظریّه باید به چند نکته توجّه کرد:

نکته اوّل: از این که امام صادق علیه السّلام فرموده اند: در صورت وجود 17 یار بااخلاص، قیام می کردند، نمی توان علّت عدم قیام ایشان را فهمید. ممکن است قیام نکردن ایشان حکمت یا حکمت هایی داشته، ولی خداوند چنین مقدّر فرموده بود که در صورت وجود تعداد خاصّی از یاران بااخلاص، حضرت اقدام به گرفتن حقّ خویش نمایند. به طور کلّی تلازم منطقی میان «علّت یا حکمت عدم قیام» و «سبب قیام» وجود ندارد.

نکته دوم: فرمایش امام صادق علیه السّلام در حدیث فوق یکی از اسرار و وصایای الهی به ایشان است که در عهدنامه مربوط به آن حضرت ذکر شده و ایشان سدیر را از آن مطّلع کرده اند. بنابراین در فهم فرمایش ایشان باید به جنبه الهی آن کاملا توجّه کرد. حضرت هرگز نخواسته اند یک ضابطه و قاعده بشری را در مورد قیام خود مطرح نمایند و دقّت در مضمون فرمایش ایشان هم به خوبی بیانگر این نکته می باشد. بر طبق ضوابط و معیارهای بشری هیچ گاه نمی توان با داشتن فقط 17 یار قیام نمود. پس آن چه حضرت فرموده اند، بیان یک مأموریّت خاصّ الهی برای خودشان بوده، نه چیزی بیش از آن.