راز پنهانی و رمز پیدایی صفحه 288

ائمّه علیهم السّلام-نداریم. اگر طبق احادیثی که نمونه هایی از آن بیان شد، معتقد باشیم که همه اعمال ائمّه علیهم السّلام براساس امر خداوند انجام می شود و آنها به هیچ کاری-صرفا براساس محاسبات عادی بشری-اقدام نمی کنند، آن وقت به راحتی می پذیریم که وصیّت خداوند به هریک از امامان علیهم السّلام ممکن است با دیگری متفاوت باشد. در مورد امیر المؤمنین علیه السّلام بیان کردیم که ایشان در موردی قیام خود را به داشتن 40 یار و در مورد دیگری به وجود 2 نفر (حمزه و جعفر) منوط دانسته بودند. این نشان می دهد که از جانب خداوند به ائمّه، یک دستور العمل و ضابطه کلّی و عمومی داده نشده و آنها هریک مأموریّت خاصّی برای خود داشته اند که ما از آن آگاهی نداریم. حال اگر یکی از ایشان از مأموریّت خاصّ خود سخن بگوید، نمی توانیم از آن، قاعده و ضابطه کلّی استخراج کنیم، بلکه باید آن را صرفا در مورد خاصّ خود ایشان صادق بدانیم. سرایت دادن آن به هرکدام از امامان دیگر احتیاج به دلیل روشن و خاص دارد که در این جا چنین چیزی در اختیار نداریم.

نکته پنجم: با این که هریک از ائمّه علیهم السّلام وصیّت خاصّی از جانب خداوند داشته اند که لزوما با دیگر امامان یکی نبوده است، ولی شباهت های زیادی بین سیره و عملکرد یازده امام گذشته (البتّه به جز سیّد الشهداء علیه السّلام در زمان یزید) وجود داشته که برخی از این وجوه شباهت، نسبت به سیره و روش امام عصر علیه السّلام وجود ندارد. به عبارت دیگر تفاوت هایی بین روش امام دوازدهم علیه السّلام با دیگر امامان علیهم السّلام هست که اگر به فرض بتوانیم سیره یازده امام گذشته را با یکدیگر شبیه بدانیم، امّا هرگز نمی توانیم در همه جهات، امام زمان علیه السّلام را با آنها مقایسه کنیم. ما در فصل آینده به مهم ترین وجوه این تفاوت ها اشاره خواهیم نمود.

نتیجه ای که از بیان این پنج نکته به دست می آید، این است که ما نمی توانیم از فرمایش امام صادق علیه السّلام به سدیر صیرفی و امثال آن-اگر در احادیث ائمّه علیهم السّلام یافت شود-دستور العمل و ضابطه کلّی و عمومی برای قیام همه ائمّه علیهم السّلام استنباط نماییم و بنابراین، استناد به این گونه احادیث ما را مجاز به اظهارنظر درباره علّت غیبت امام زمان علیه السّلام و نیز سبب ظهور ایشان نمی کند.