راز پنهانی و رمز پیدایی صفحه 314

قسمت دوم آیه 5 انفال مورد تأکید قرار گرفته است. آیه صراحت دارد در این که گروهی از مؤمنان از این کار کراهت داشته اند. احتمالا کراهت آنها به خاطر ناامیدی و یأس از موفقیّت طرح و نقشه هجرت پیامبر صلّی اللّه علیه و اله و سلم بوده است. آنها روی روال عادی، این کار را شدنی نمی دانستند و از طرفی ایمانشان به پیامبر صلّی اللّه علیه و اله و سلم به درجه ای نبود که وعده های آن حضرت برایشان آرامش بخش و مطمئن کننده باشد؛ لذا از آن کار کراهت داشتند. امّا همه مؤمنان چنین نبوده اند و آیه شریفه هم تنها درباره گروهی از اهل ایمان (فَریقاً مِنَ المُؤمِنینَ) چنان حکمی فرموده است. مؤمنانی که به پیامبر صلّی اللّه علیه و اله و سلم ایمان کامل داشتند، مطمئن بودند که اگر وعده الهی درباره تحقّق رخدادی وجود داشته باشد، آن اتّفاق-علی رغم فراهم نبودن شرایط و زمینه های ظاهریش-حتما صورت می گیرد، خداوند آن چه را بخواهد به نتیجه می رساند و هیچ مانعی نمی تواند در مقابل خواست الهی، سدّی ایجاد نماید.

در مورد قیام امام زمان علیه السّلام نیز دقیقا همین طور است. ایشان در شرایطی ظهور خواهند فرمود که بسیاری از مؤمنان از پیروزی و غلبه شان ناامید و مأیوس هستند. از احادیثی که در این موضوع وارد شده، چنین استفاده می شود که یأس از ظهور آن حضرت و پیروزی ایشان فراگیر می شود و جز عدّه قلیلی از شیعیان، بقیّه را دربرمی گیرد.(1) جایی که اکثر مؤمنان از پیروزی و غلبه حضرت، احساس یأس و ناامیدی کنند، چگونه می توان ادّعا کرد که در هنگام ظهور، شرایط طوری فراهم است که قیام آن حضرت به صورت طبیعی و عادی پیروز می شود؟ ! اگر چنین باشد که مردم دنیا پیش از ظهور امام عصر علیه السّلام آمادگی آن را پیدا کنند یا اگر حدّاقل اهل ایمان به طور عادی مهیّای ظهور شوند، دیگر کراهت از ظهور حضرتش بی معنا می شود. در حالی که همه این قرائن نشان می دهد قیام آن حضرت با تکیه بر امدادهای غیبی الهی به نتیجه می رسد و در همین حال، شرایط و زمینه های عادی، ثمربخش بودن قیام ایشان را تأیید نمی کنند. این وجه شباهت دومی است که در حدیث مزبور وجود دارد. .