راز پنهانی و رمز پیدایی صفحه 353

را انجام بدهیم و ظهور را تحقّق بخشیم. این گفتار، تکرار همان مدّعای «نظریّه اختیاری بودن ظهور» است، هرچند که تحت این عنوان مطرح نکرده اند.

امّا نویسنده مقاله پس از طرح نظریّه خود، ادلّه ای را برای اثبات آن ذکر می کند که چون در مباحث گذشته، اهمّ آنها را نقد و بررسی کرده ایم، در این جا نیازی به طرح و نقد آنها نمی بینیم. لذا به ایراد یک حقیقت اساسی در این مورد اکتفا می کنیم.

نکته ای که در روشن شدن نقاط ضعف این نظریّه و نیز در تبیین اصل اعتقاد به ظهور امام عصر علیه السّلام بسیار مفید و ضروری است، این حقیقت می باشد که ظهور آن حضرت هم کار «خدا» ست و هم یک کار «خدایی» . تا این جا در بخش دوم و سوم کتاب به مناسبت بحث، اشاراتی به هر دو موضوع داشته ایم. اکنون به تکمیل و جمع بندی بحث می پردازیم.

کار خدا بودن ظهور امام زمان علیه السّلام

مقصود از این که ظهور حضرت، کار «خدا» می باشد، این است که امام زمان علیه السّلام فقط به اذن و فرمان خداوند اقدام به قیام می فرمایند. امر ظهور و زمان انجام آن نه به دست مردم است و نه خود آن حضرت. در این جا امام علیه السّلام خود در انتظار فرمان الهی هستند تا اجازه ظهور به ایشان داده شود. اگر امر ظهور به اختیار خود امام علیه السّلام بود، دیگر انتظار فرج و دعا در تعجیل فرج از جانب خود ایشان معنا پیدا نمی کرد.(1) امام زمان علیه السّلام در عین حال که منتظر هستند، منتظر فرمان الهی برای ظهورشان نیز هستند. مردم نیز متناسب با درجه و عمق معرفتشان نسبت به آن حضرت می توانند جزء منتظران ایشان قرار گیرند. همه اعمالی که بندگان-از جمله خود امام عصر علیه السّلام-انجام می دهند (چه دعا و چه غیر دعا) ، می تواند مقدّمه ای برای صدور فرمان خداوند در مورد ظهور آن حضرت باشد و بیش از.