- مقدمه 1
- 1 وحی 4
- اشاره 4
- 1- وحی به مادر موسی 10
- 2- وحی به زنبور عسل 10
- 4- وحی به آسمان 11
- 3- وحی به ملائکه 11
- 7- وحی به بنده خاص خدا 12
- 5- وحی به حواریین 12
- 6- وحی زکریا به قوم خود 12
- 2 کتاب های آسمانی 35
- 3 قرآن معجزه جاوید محمّد (ص) 51
- اشاره 51
- 1- الفاظ قرآن 53
- 2- معانی قرآن 55
- 4 جمع آوری قرآن 62
- اشاره 68
- 5 اسامی و صفات قرآن 68
- 1- قرآن 69
- 2- فرقان 70
- 3- کتاب 70
- 6- کلام اللّه 71
- 5- تنزیل 71
- 4- ذکر 71
- 8- نور 72
- اشاره 72
- 9- حکم 72
- 7- بیان 72
- 1- مبین 73
- 2- حکیم 74
- 4- کریم 74
- 3- مبارک 74
- 6- عجب 75
- 5- مجید 75
- 7- فصل 76
- 8- عزیز 76
- 9- غیر ذی عوج 76
- 10- بشیر و نذیر 77
- اشاره 78
- اشاره 78
- 6 کیفیت صوری قرآن، آیه- سوره 78
- 1- آیه 78
- 1- علامت و نشانه 79
- 3- امر عجیب و شگفت آور 80
- 2- جماعت 80
- 2- سوره 83
- اشاره 83
- 1- سبع طوال 85
- 3- مثانی 85
- 3- مئون 86
- اشاره 86
- 4- مفصل 86
- 1- سوره حمد 87
- 2- سوره ملک 87
- 3- سوره صف 88
- ج: ترتیب نزول 89
- الف: ترتیب الفبایی 89
- ب: ترتیب موجود 89
- الف: یک حرفی 98
- ج: سه حرفی 98
- ب: دو حرفی 98
- 2- نام سوره ها 99
- د: چهار حرفی 99
- ه: پنج حرفی 99
- 3- اشاره به اسم و یا صفتی از خدا 99
- 1- جز خدا کسی نمی داند 99
- 5- سوگندهای قرآن 100
- 4- حروف پراکنده اسم اعظم 100
- 6- برای ساکت کردن مردم 101
- 7- قرآن از همین حروف است 101
- 7 ظاهر و باطن قرآن 103
- 8 آیات مکی و مدنی 106
- اشاره 113
- 9 آیات محکم و متشابه 113
- الف: همه قرآن محکم است. 117
- ج: برخی از آیات محکم و برخی متشابهند 117
- ب: همه قرآن متشابه است. 117
- 10ناسخ و منسوخ 120
- 11شأن نزول آیات 127
- اشاره 133
- 12تفسیر 133
- الف: نمونه های تفسیر شیعه 137
- ب- نمونه های تفسیر عرفانی 139
- 13تأویل 143
- 14محتویات قرآن 152
- اشاره 152
- 1- خدا 153
- اشاره 153
- الف- اسما و اوصاف مفرد و بسیط 154
- ب- اسما و صفات مرکب 158
- حشر، آیات 22- 24 162
- 2- رسولان الهی 165
- 3- محمّد (ص) 179
- 4- آفرینش 185
- اشاره 185
- الف: آفرینش آسمان ها و زمین 188
- پ: آفرینش هر چه در زمین است 189
- ب: آفرینش دریاها 189
- ت: آفرینش انسان 190
- ث: آفرینش مرد و زن 192
- ج: آفرینش شب و روز، و خورشید و ماه 192
- 5- انسان 193
- ک- آفرینش مرگ و زندگی 193
- 6- اجتماعیات 198
- اشاره 203
- 7- اخلاق و عرفان 203
- الف: در حوزه اخلاق 205
- ب: در حوزه عرفان 207
- 8- عقل و فلسفه 209
- اشاره 215
- 9- علم و دانش 215
- الف- آموختن علم به داود (ع) و سلیمان (ع) 221
- ب: آموختن و دادن حکم و علم به لوط (ع) 222
- پ: آموختن و ارائه علم و کتاب به موسی و عیسی (ع) 222
- ت: ارائه کتاب و حکم به یحیی (ع) 223
- ث: ارائه حکمت به لقمان (ع) 223
- ج: آموختن علم تأویل احادیث به یوسف (ع) 223
- چ: آموختن علم به خضر (ع) 224
- الف: دعوت به تفکر 224
- ب: دعوت به تعقل 226
- پ: دعوت به سیر و گشت 227
- ت: دعوت به نظر. 228
- ث: اولی الالباب 229
- ج: ذکر 230
- چ: فقه و تفقه 231
- ح: بصیرت 232
- خ: برهان 233
- ذ: توسّم 234
- د: نهی 234
- ر: علم 234
- ز: یقین و ایقان 236
- ژ: معرفت و عرفان 237
- الف: نگاه و دقت در خلقت خود 242
- ب: نگاه و دقت در خلقت حیوانات 247
- پ: نگاه و دقت در خلقت هستی 248
- 10- قصص و حکایات 253
- اشاره 261
- 11- تاریخ و امم 261
- 1- قوم نوح 269
- 2- قوم عاد 271
- 3- قوم ثمود 274
- 4- قوم لوط 276
- 5- قوم شعیب (مدین) 277
- 12- تمثیلات 284
- 13- دنیا و آخرت 287
- 15نزول، انزال و تنزیل 300
- 16سوگندهای قرآن 307
- اشاره 307
- الف: سوگند به مسائل اعتقادی. 310
- 1- سوگند به خدا 310
- 3- سوگند به قیامت 311
- 2- سوگند به رسول خدا، محمد مصطفی (ص) 311
- 4- سوگند به قرآن 312
- 5- سوگند به ملائکه 312
- 6- سوگند به ذات انسان 313
- 1- 1- آسمان 314
- 1- 2- زمین 314
- ب- سوگند به مسائل طبیعی 314
- 1: مکان ها 314
- 1- 3- کوه 315
- 1- 4- دریا 315
- 2- زمانها 316
- 1- 5- شهر مکه 316
- 2- 1- صبح: سحرگاهان 316
- 2- 4- عصر: 317
- 2- 2- فجر: 317
- 3- پدیده های طبیعی 317
- 3- 1- لیل 317
- 2- 3- ضحی: 317
- 3- 2- نهار 318
- 4- 1- خورشید 318
- 4- اشیاء و حیوان 318
- 4- 2- ماه 319
- 4- 3- ستارگان 319
- د- سوگند به پدر و مادر 320
- 1 و 2- تین و زیتون 320
- ج- سوگند به گیاهان 320
- 4- 4- اسبان پیکارگر 320
- ه- سوگند به آثار فرهنگی 321
- 1 و 2- قلم و نوشته 321
- 3- کتاب 321
- 17لغات غیر عربی قرآن 325
- اشاره 336
- 1- هدایت و رحمت 336
- 18اهداف قرآن 336
- 2- بشارت و انذار 338
- 3- ذکر 340
- 4- تفکر و اندیشه 341
- 19طبقات قراء 344
- اشاره 351
- 20اعجاز قرآن 351
- 1- معجزات حضرت موسی (ع) 353
- 2- معجزات حضرت عیسی (ع) 359
- 3- معجزات حضرت محمّد (ص) 360
- 21قرآن در کلام بزرگان 409
- اشاره 409
- 1- در کلام رسول خدا محمّد مصطفی (ص) 409
- 2- در کلام امیر المؤمنین علی (ع) 411
- 3- در کلام حضرت سجاد (ع) 414
صفحه 1
مقدمه
چون که در قرآن حق بگریختی با روان انبیا آمیختی
هست قرآن حال های انبیاماهیان بحر پاک کبریا
ور بخوانی و نه ای قرآن پذیرانبیا و اولیا را دیده گیر
ور پذیرایی، چون برخوانی قصص مرغ جانت تنگ آید در قفص
مرغ، کو اندر قفص زندانی است می نجوید رستن از نادانی است
روح هایی کز قفص ها رسته اندانبیای رهبر شایسته اند «1» قرآن کلام بی نظیر خداست و در بین این همه موجود، مخاطب او انسان است. انسانی که دارای روحی الهی است، دارای قلبی برای فهمیدن و دلی برای ادراک کردن. در اعتبار و ارزش قرآن همین بس که سخن بی مانند خداست و در اعتبار و ارزش انسان همین بس که هم سخن و مخاطب خدا برای وحی است.
قرآن کتابی است که از سه مسئله مهمّ و حیاتی برای هدایت و حق یابی سخن می گوید که به ترتیب عبارتند از: خدا، انسان و جهان خلقت. نه تنها این
______________________________
(1) مثنوی، دفتر اوّل، ب 1542- 1537.