سروش آسمانی سیری در مفاهیم قرآنی صفحه 113

9 آیات محکم و متشابه

اشاره

آیات قرآنی از نظر بیان معانی بنابر بیان خود قرآن به دو دسته تقسیم می شوند:

1- محکمات 2- متشابهات محکمات که مفهوم مشخص و روشنی دارند و آن معنا از ظاهر آن پیدا است و متشابهات آیاتی می باشند که معنای مورد نظر آیه با معنی دیگر قابل اشتباه و اختلاط است. به عبارت دیگر تعبیرهای متفاوتی از معنی ظاهر آیه قابل برداشت هستند که البتّه تمامی آن ها مقصود واقعی از نزول آیه را بیان نمی دارند. در این میان افراد پاک و با ایمان که در قلوب آن ها تیرگی و زیغی نیست با رجوع دادن آیه متشابه با آیات محکم می توانند در حدّ توان و به نسبت درک خود و نه به رأی خود، آن گونه که هیچ منافاتی با آیات و روایات و مسائل دیگر دینی نداشته باشد به مقصد یا مقاصد آیه دست یابند.

قرآن مجید می فرماید:

هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ عَلَیْکَ الْکِتابَ مِنْهُ آیاتٌ مُحْکَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْکِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذِینَ فِی قُلُوبِهِمْ زَیْغٌ فَیَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ