- مقدمه 1
- اشاره 4
- 1 وحی 4
- 2- وحی به زنبور عسل 10
- 1- وحی به مادر موسی 10
- 3- وحی به ملائکه 11
- 4- وحی به آسمان 11
- 6- وحی زکریا به قوم خود 12
- 5- وحی به حواریین 12
- 7- وحی به بنده خاص خدا 12
- 2 کتاب های آسمانی 35
- اشاره 51
- 3 قرآن معجزه جاوید محمّد (ص) 51
- 1- الفاظ قرآن 53
- 2- معانی قرآن 55
- 4 جمع آوری قرآن 62
- اشاره 68
- 5 اسامی و صفات قرآن 68
- 1- قرآن 69
- 2- فرقان 70
- 3- کتاب 70
- 4- ذکر 71
- 6- کلام اللّه 71
- 5- تنزیل 71
- اشاره 72
- 8- نور 72
- 9- حکم 72
- 7- بیان 72
- 1- مبین 73
- 2- حکیم 74
- 3- مبارک 74
- 4- کریم 74
- 6- عجب 75
- 5- مجید 75
- 7- فصل 76
- 8- عزیز 76
- 9- غیر ذی عوج 76
- 10- بشیر و نذیر 77
- 6 کیفیت صوری قرآن، آیه- سوره 78
- اشاره 78
- اشاره 78
- 1- آیه 78
- 1- علامت و نشانه 79
- 2- جماعت 80
- 3- امر عجیب و شگفت آور 80
- 2- سوره 83
- اشاره 83
- 1- سبع طوال 85
- 3- مثانی 85
- 3- مئون 86
- اشاره 86
- 4- مفصل 86
- 1- سوره حمد 87
- 2- سوره ملک 87
- 3- سوره صف 88
- ج: ترتیب نزول 89
- الف: ترتیب الفبایی 89
- ب: ترتیب موجود 89
- ج: سه حرفی 98
- ب: دو حرفی 98
- الف: یک حرفی 98
- د: چهار حرفی 99
- 2- نام سوره ها 99
- 3- اشاره به اسم و یا صفتی از خدا 99
- ه: پنج حرفی 99
- 1- جز خدا کسی نمی داند 99
- 4- حروف پراکنده اسم اعظم 100
- 5- سوگندهای قرآن 100
- 7- قرآن از همین حروف است 101
- 6- برای ساکت کردن مردم 101
- 7 ظاهر و باطن قرآن 103
- 8 آیات مکی و مدنی 106
- اشاره 113
- 9 آیات محکم و متشابه 113
- الف: همه قرآن محکم است. 117
- ج: برخی از آیات محکم و برخی متشابهند 117
- ب: همه قرآن متشابه است. 117
- 10ناسخ و منسوخ 120
- 11شأن نزول آیات 127
- اشاره 133
- 12تفسیر 133
- الف: نمونه های تفسیر شیعه 137
- ب- نمونه های تفسیر عرفانی 139
- 13تأویل 143
- 14محتویات قرآن 152
- اشاره 152
- اشاره 153
- 1- خدا 153
- الف- اسما و اوصاف مفرد و بسیط 154
- ب- اسما و صفات مرکب 158
- حشر، آیات 22- 24 162
- 2- رسولان الهی 165
- 3- محمّد (ص) 179
- 4- آفرینش 185
- اشاره 185
- الف: آفرینش آسمان ها و زمین 188
- پ: آفرینش هر چه در زمین است 189
- ب: آفرینش دریاها 189
- ت: آفرینش انسان 190
- ج: آفرینش شب و روز، و خورشید و ماه 192
- ث: آفرینش مرد و زن 192
- 5- انسان 193
- ک- آفرینش مرگ و زندگی 193
- 6- اجتماعیات 198
- 7- اخلاق و عرفان 203
- اشاره 203
- الف: در حوزه اخلاق 205
- ب: در حوزه عرفان 207
- 8- عقل و فلسفه 209
- اشاره 215
- 9- علم و دانش 215
- الف- آموختن علم به داود (ع) و سلیمان (ع) 221
- پ: آموختن و ارائه علم و کتاب به موسی و عیسی (ع) 222
- ب: آموختن و دادن حکم و علم به لوط (ع) 222
- ث: ارائه حکمت به لقمان (ع) 223
- ت: ارائه کتاب و حکم به یحیی (ع) 223
- ج: آموختن علم تأویل احادیث به یوسف (ع) 223
- الف: دعوت به تفکر 224
- چ: آموختن علم به خضر (ع) 224
- ب: دعوت به تعقل 226
- پ: دعوت به سیر و گشت 227
- ت: دعوت به نظر. 228
- ث: اولی الالباب 229
- ج: ذکر 230
- چ: فقه و تفقه 231
- ح: بصیرت 232
- خ: برهان 233
- ر: علم 234
- ذ: توسّم 234
- د: نهی 234
- ز: یقین و ایقان 236
- ژ: معرفت و عرفان 237
- الف: نگاه و دقت در خلقت خود 242
- ب: نگاه و دقت در خلقت حیوانات 247
- پ: نگاه و دقت در خلقت هستی 248
- 10- قصص و حکایات 253
- اشاره 261
- 11- تاریخ و امم 261
- 1- قوم نوح 269
- 2- قوم عاد 271
- 3- قوم ثمود 274
- 4- قوم لوط 276
- 5- قوم شعیب (مدین) 277
- 12- تمثیلات 284
- 13- دنیا و آخرت 287
- 15نزول، انزال و تنزیل 300
- اشاره 307
- 16سوگندهای قرآن 307
- 1- سوگند به خدا 310
- الف: سوگند به مسائل اعتقادی. 310
- 2- سوگند به رسول خدا، محمد مصطفی (ص) 311
- 3- سوگند به قیامت 311
- 5- سوگند به ملائکه 312
- 4- سوگند به قرآن 312
- 6- سوگند به ذات انسان 313
- 1- 1- آسمان 314
- ب- سوگند به مسائل طبیعی 314
- 1- 2- زمین 314
- 1: مکان ها 314
- 1- 4- دریا 315
- 1- 3- کوه 315
- 1- 5- شهر مکه 316
- 2- 1- صبح: سحرگاهان 316
- 2- زمانها 316
- 3- پدیده های طبیعی 317
- 2- 3- ضحی: 317
- 2- 4- عصر: 317
- 2- 2- فجر: 317
- 3- 1- لیل 317
- 4- اشیاء و حیوان 318
- 4- 1- خورشید 318
- 3- 2- نهار 318
- 4- 3- ستارگان 319
- 4- 2- ماه 319
- ج- سوگند به گیاهان 320
- 4- 4- اسبان پیکارگر 320
- 1 و 2- تین و زیتون 320
- د- سوگند به پدر و مادر 320
- 1 و 2- قلم و نوشته 321
- ه- سوگند به آثار فرهنگی 321
- 3- کتاب 321
- 17لغات غیر عربی قرآن 325
- 18اهداف قرآن 336
- اشاره 336
- 1- هدایت و رحمت 336
- 2- بشارت و انذار 338
- 3- ذکر 340
- 4- تفکر و اندیشه 341
- 19طبقات قراء 344
- اشاره 351
- 20اعجاز قرآن 351
- 1- معجزات حضرت موسی (ع) 353
- 2- معجزات حضرت عیسی (ع) 359
- 3- معجزات حضرت محمّد (ص) 360
- 1- در کلام رسول خدا محمّد مصطفی (ص) 409
- اشاره 409
- 21قرآن در کلام بزرگان 409
- 2- در کلام امیر المؤمنین علی (ع) 411
- 3- در کلام حضرت سجاد (ع) 414
ب: نگاه و دقت در خلقت حیوانات
أَ فَلا یَنْظُرُونَ إِلَی الْإِبِلِ کَیْفَ خُلِقَتْ «1».
آیا پس نمی نگرند به شتر که چگونه آفریده شده است؟
وَ اللَّهُ خَلَقَ کُلَّ دَابَّهٍ مِنْ ماءٍ فَمِنْهُمْ مَنْ یَمْشِی عَلی بَطْنِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَمْشِی عَلی رِجْلَیْنِ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَمْشِی عَلی أَرْبَعٍ، یَخْلُقُ اللَّهُ ما یَشاءُ إِنَّ اللَّهَ عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ. لَقَدْ أَنْزَلْنا آیاتٍ مُبَیِّناتٍ وَ اللَّهُ یَهْدِی مَنْ یَشاءُ إِلی صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ. «2»
و خدا هر جنبنده ای را از آب بیافرید. بعضی از آن ها بر شکم می روند و بعضی بر دو پا می روند و بعضی بر چهار پا می روند. خدا هر چه بخواهد می آفریند. زیرا خدا به هر کاری تواناست. به تحقیق آیاتی روشنگر نازل کردیم و خدا هر کس را که بخواهد به راه راست
هدایت می کند.
ما مِنْ دَابَّهٍ فِی الْأَرْضِ وَ لا طائِرٍ یَطِیرُ بِجَناحَیْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثالُکُمْ ما فَرَّطْنا فِی الْکِتابِ مِنْ شَیْ ءٍ ثُمَّ إِلی رَبِّهِمْ یُحْشَرُونَ. «3»
هیچ جنبنده ای در روی زمین نیست و هیچ پرنده ای با بال های خود در هوا نمی پرد مگر آن که چون شما امت هایی هستید- و ما در این کتاب هیچ چیزی را فرو گذار نکرده ایم- و سپس همه را در نزد پروردگارشان گرد می آوریم.
أَ لَمْ یَرَوْا إِلَی الطَّیْرِ مُسَخَّراتٍ فِی جَوِّ السَّماءِ ما یُمْسِکُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیاتٍ لِقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ. «4»
آیا آن پرندگان رام شده در جو آسمان را نمی بینند؟ هیچ کس جز خدا آن ها را در هوا نگاه نتواند داشت. و در این برای مردمی که
______________________________
(1) غاشیه/ 17
(2) نور/ 46- 45.
(3) انعام/ 38.
(4) نحل/ 79.