سروش آسمانی سیری در مفاهیم قرآنی صفحه 253

7- شناخت دریاها هُوَ الَّذِی سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْکُلُوا مِنْهُ لَحْماً طَرِیًّا وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْیَهً تَلْبَسُونَها وَ تَرَی الْفُلْکَ مَواخِرَ فِیهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ. «1»

اوست که دریا را رام کرد تا از آن گوشت تازه بخورید و زیورهایی بیرون آورید و خویشتن بدان بیارایید. و کشتی ها را بینی که دریا را می شکافند و پیش می روند تا از فضل خدا روزی بطلبید باشد که سپاس گویید.

وَ ما یَسْتَوِی الْبَحْرانِ هذا عَذْبٌ فُراتٌ سائِغٌ شَرابُهُ وَ هذا مِلْحٌ أُجاجٌ وَ مِنْ کُلٍّ تَأْکُلُونَ لَحْماً طَرِیًّا وَ تَسْتَخْرِجُونَ حِلْیَهً تَلْبَسُونَها وَ تَرَی الْفُلْکَ فِیهِ مَواخِرَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ. «2»

این دو دریا یکسان نیستند: یکی آبش شیرین و گواراست و یکی شور و تلخ. از هر دو گوشت تازه می خورید، و از آن ها چیزهایی برای آرایش تن خویش بیرون می کشید. و می بینی کشتی ها را که آب را می شکافند تا شما از فضل خدا روزی طلبید و باشد که سپاسگزار باشید.

7- از دیگر مسائلی که به گسترش علم و دانش می انجامد دعوت بی شمار قرآن کریم به جست وجوی در دل طبیعت و دریافت آیات الهی است. چه، طبیعت در کل و در جزء خود به منزله آیات الهی محسوب می شوند. آسمان و زمین. و کوه و دشت و دریا، رودخانه ها و درختان. حیوانات و جمادات و نباتات، همه و همه جزو آیات الهی به حساب می آیند. و آن چه که در دل آسمان ها و زمین. و در اندرون کوه و دشت و دریاست همه به منزله آیات خداوند هستند و دعوت به مطالعه و بررسی این آیات از بهترین راه های دعوت

______________________________
(1) نحل/ 14.
(2) فاطر/ 12.

سروش

آسمانی سیری در مفاهیم قرآنی، ص: 273

به علم و گسترش دانش بشر است. و بی جهت نیست که بیشترینه اهل معرفت و عرفان به این باورند که منشأ و سرچشمه همه علوم و حتّی علوم طبیعی و خاص موجود نیز از وحی الهی است که به حضرات انبیای عظام نازل شده است.

آیات قرآنی را به طور اجمال می توان به مسائل ذیل تقسیم کرد تا مطالعه را آسان تر و کامل تر نماید:

الف- نگاه و دقّت در خلقت خود (انسان).

ب- نگاه و دقّت در خلقت حیوانات.

پ- نگاه و دقّت در خلقت هستی.

1- کیهان شناسی و شناخت آسمان.

2- زمین شناسی.

3- شناخت کوه ها 4- شناخت ابرها و باد و باران 5- شناخت گیاهان 6- شناخت دریاها و رودها 7- جنین شناسی

10- قصص و حکایات

از جمله زیبایی های قرآن کریم بخش حکایات و داستان های آن است.

داستان هایی که هر کدام حاوی صدها نکات ادبی و اخلاقی هستند و برای تربیت نوع انسان بسیار عالی و مفید به نظر می رسند. چه، در داستان های قرآن آن چه که اساس و پایه قرار گرفته، عین واقع و حقیقت است، یعنی از عنصر خیال و پندار حتی المقدور فاصله گرفته و نقش اصلی را در داستان های قرآنی افراد و اشخاص کاملا راستین و واقعی ایفا می کنند.

اصل داستان در قرآن راست است و نه تنها مورد اعتبار دین اسلام بلکه در سایر ادیان مستند و توحیدی نیز سابقه و ریشه دارد، از جمله در داستان