سروش آسمانی سیری در مفاهیم قرآنی صفحه 284

پرهیزشان داده اند. امّا اقوام که دچار تکذیب، جرم و گناه، فساد و تباهی، ظلم و ستم و نابینایی باطنی گشته بودند دست به کفر زدند و خدا و رسولان را به تمسخر گرفته و تکذیبشان کردند، و سر انجام وعده عذابی که پیش از این به واسطه رسولان داده شده بود سبب شد تا آن جامعه رو به نیستی و سقوط رود و دیگر از ایشان جز نامی چیزی باقی نباشد.

بنابر این بر اساس آیات آخر که در همین مبحث به آن اشاره کردیم بلای آسمانی و انقطاع یک قوم و ملت و جامعه گریبان کسانی را گرفت که به ترتیب شامل یکی از این اوصاف شدند. مکذبین. مجرمین. مفسدین و ظالمین. و گویا در جریانات تاریخی این سنت الهی است که هر جامعه ای که به یکی از این موارد مذکور تن دهد و از مسیر فطرت الهی خود خارج شود دچار این عذاب و نابودی خواهد شد و سرانجام مایه عبرت اهل بصیرت و نظر خواهد گشت.

12- تمثیلات

قرآن کریم از آن جهت که کتابی است جامع و مانع، و باید پاسخ همه انسان ها را در همه سطوح فکری بدهد لذا گاه به برهان استناد می کند و گاه که مخاطب آن عموم مردمند و از برهان عقلی و منطقی فاصله دارند دست به تمثیل و مثال می زند، و شاید این مثال ها از

بخش های بسیار مهم قرآن به حساب آیند که بسیاری بدان واسطه به حق و حقیقت راه می یابند.

ابتدا به چند مثال قرآن توجه کنید، سپس به بیان انگیزه و علل مثال ها و نقش آن ها خواهیم پرداخت.

رعد، آیه 17 أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَتْ أَوْدِیَهٌ بِقَدَرِها فَاحْتَمَلَ السَّیْلُ زَبَداً رابِیاً وَ مِمَّا یُوقِدُونَ عَلَیْهِ فِی النَّارِ ابْتِغاءَ حِلْیَهٍ أَوْ مَتاعٍ زَبَدٌ مِثْلُهُ کَذلِکَ یَضْرِبُ اللَّهُ الْحَقَّ وَ الْباطِلَ، فَأَمَّا الزَّبَدُ فَیَذْهَبُ جُفاءً وَ أَمَّا ما یَنْفَعُ النَّاسَ فَیَمْکُثُ فِی الْأَرْضِ کَذلِکَ یَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثالَ.

خداوند از آسمان آبی فرستاد و از هر دره و رودخانه ای به اندازه