سروش آسمانی سیری در مفاهیم قرآنی صفحه 313

به فرشتگانی که جان اهل ایمان را به آسایش و نشاط ببرند. و سوگند به فرشتگانی که با کمال فرمان حق را انجام دهند. سوگند به فرشتگانی که در نظم

عالم بر هم سبقت گیرند. سوگند به فرشتگانی که به فرمان خداوند به تدبیر نظام خلقت می کوشند.

6- سوگند به ذات انسان

در این که انسان موجود شاخص نظام خلقت است شکّی نیست. چه، خداوند کریم خلقت وی را با دقتی بی مانند آغاز کرده و قصد و غرض وی از این خلقت جعل خلیفه و جانشین بر روی زمین بود. پس خلیفه حضرت حق باید شایستگی های بی شماری داشته باشد تا به این منصب عالی راه یابد. و انسان این شایستگی را دارد. و از این جهت است که صاحب عقل و اراده است. و تسخیر جهان جزو مقدّراتی است که خداوند برای انسان ضمانت کرده و هر لحظه به تحقّق این امر نزدیک می شود.

بزرگی انسان همین بس که مورد تکریم حضرت حق قرار گرفته و با آیه وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنِی آدَمَ شأن و شرف یافته است. پس جای دارد که هم او و هم نفس وی مورد سوگند قرار گیرد، آن هم سوگند خدای جهان آفرین. و این سوگند حداقل در دو جای قرآن ثبت شده است.

1- پس از سوگندهایی که در سوره شریفه شمس به بخش های گوناگون طبیعت می خورد آخرین سوگند مربوط به انسان است تا نشان دهد که مراد از خلقت چیزی جز طرح آفرینش و خلقت انسان نبوده و انسان به منزله ثمره آفرینش محسوب می شود. وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها. فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها.

2- و دیگر آیاتی است که در ابتدای سوره شریفه قیامت است. و خداوند بزرگ دو سوگند عظیم یاد می کند. یکی به قیامت و دیگر به نفس لوامه.

لا أُقْسِمُ بِیَوْمِ الْقِیامَهِ. وَ لا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَهِ.

در این جا ممکن است سؤالی مطرح شود

و آن این که چرا این دو را با هم آورده و هم چرا مورد سوگند قرارشان داده است؟ پاسخ این است که عمل هر