سروش آسمانی سیری در مفاهیم قرآنی صفحه 314

دو تقریبا شبیه به یکدیگر است چه، اولی قیامت کبری و دیگری قیامت صغری است و هر دو در حکم محکمه ای هستند که افراد را مورد داوری و مؤاخذه قرار می دهند. امّا یک فرق اساسی دارند. و آن این که: «نفس لوامه انسان ساز است و یوم القیا

مه رسوا ساز.»

ب- سوگند به مسائل طبیعی

1: مکان ها

1- 1- آسمان

آسمان از جمله مواردی است که خداوند بارها بدان سوگند یاد کرده و این سوگندهای پیاپی هم دلالت بر اهمیت و ارزش آن دارد. و هم سبب توجه بیش تر اهل دانش و معرفت می شود.

سوره شمس، آیه 5- وَ السَّماءِ وَ ما بَناها سوگند به آسمان و آن که آن را بنا نهاد.

سوره بروج، آیه 1- وَ السَّماءِ ذاتِ الْبُرُوجِ. سوگند به آسمانی که دارای برج هاست.

سوره طارق، آیه 1- وَ السَّماءِ وَ الطَّارِقِ. سوگند به آسمان و ستاره طارق.

سوره طور، آیه 5- وَ السَّقْفِ الْمَرْفُوعِ. سوگند به طاق برافراشته و بلند آسمان.

1- 2- زمین

زمین نیز که بسان مهدی است گسترده از برای بشر، و آدمی در این گهواره آرام روز را شام و شام را صبح می کند، چنان عجیب است که خالق آن هم به آن سوگند یاد کرده و هم به خود که آن را گسترانیده است. وَ الْأَرْضِ وَ ما طَحاها. «1» سوگند به زمین و آن که آن را بگسترد. و در اعتبار زمین همین بس که خداوند آن را برای بشر جعل و مقرر فرموده است که: