سروش آسمانی سیری در مفاهیم قرآنی صفحه 71

از: 1- کتاب 2- سنت، 3- اجماع 4- عقل.

4- ذکر

ص. وَ الْقُرْآنِ ذِی الذِّکْرِ «1». ذکر یعنی یادآوری، توجّه و پند دادن، متذکّر شدن و تذکر دادن. و این معنی نه تنها به جای قرآن بلکه وظیفه شخص رسول خدا (ص) نیز هست که فرمود: فَذَکِّرْ إِنَّما أَنْتَ مُذَکِّرٌ لَسْتَ عَلَیْهِمْ بِمُصَیْطِرٍ. «2»

آیات دیگر که پیش از این هم از آن یاد کردیم یکی: إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّکْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ است دیگر هذا ذِکْرٌ مُبارَکٌ. گذشته از سایر معانی که برشمردیم، ذکر به مفهوم شرف نیز هست.

صاحب مجمع البیان نیز در این باره یادآور می شود که: وجه تسمیه قرآن

به ذکر از آن جهت است که خداوند متعال با سخن خود بندگان خویش را به فرایض و احکام یادآور می گردد. «3»

5- تنزیل

واژه تنزیل نیز در چندین جای قرآن آمده است و در حکم نامی از برای قرآن به شمار می آید. و از آن جا که تنزیل، نزول و فرود آمدن تدریجی است و از این جهت که قرآن کریم به تدریج نازل شده است به این نام خوانده شده است.

و آیه یکصد و نود و دو از سوره شریفه شعراء به همین خاطر است که: وَ إِنَّهُ لَتَنْزِیلُ رَبِّ الْعالَمِینَ.

6- کلام اللّه

از جمله نام هایی که در بین مردم بسیار شایع است همین کلام اللّه است که با صفت مجید به کار می رود. و علی رغم استعمال فراوان آن در بین مسلمانان،

______________________________
(1) ص/ 2- 1.
(2) غاشیه/ 21.
(3) مقدمه مجمع البیان، ج 1، ص 14.