سروش آسمانی سیری در مفاهیم قرآنی صفحه 8

طبیعت او به قهر در وی اتفاق می افتد. و

همین سبب درد و رنج شدیدی، نه تنها روحی بلکه جسمی نیز است که بر او عارض خواهد شد. و چنین حالتی به صورت های مختلف برای حضرت محمد (ص) پیش می آمد. در حدیث آمده است که وی با رنج های شدید و دردهای بدنی و احساس خفگی در آن لحظه ها رو به رو بوده است. از عایشه روایت شده است که: در روز سردی هنگام نزول وحی به او می نگریستم. دانه های عرق از پیشانی وی فرو می ریخت. در حدیث های دیگر آمده است که هنگام نزول وحی، رنگ چهره او تیره می شد، گاه بر زمین می افتاد و چنان می نمود که بیخود شده یا غش کرده است. گاه همچون بچه شتری ناله می کرد و نظایر این ها. «1»

شادروان دکتر توشی هیکوایزوتسو، در کتاب خدا و انسان در قرآن درباره گونه های متفاوت وحی که در سوره شوری بدان اشاره شد می نویسد: بنابراین سه گونه مختلف وحی عبارت می شود از 1 ارتباط نهانی و اسرارآمیز، 2- سخن گفتن از پشت پرده، 3- فرستادن یک رساننده پیام.

گونه اول در این آیه به روشنی شناخته نمی شود و درست نمی دانیم که معنی واقعی آن چیست. ولی کلمه وحی ظاهرا القا کننده این اندیشه است که مقصود از آن گونه ای ارتباط مستقیم است، چنان که در بالا اشاره شد موهبت خاص الهی بوده که در میان پیامبران تنها به حضرت موسی علیه السلام عنایت شده است.

و امّا گونه دوم، عبارت «از پشت پرده» این اندیشه را القا می کند که در آن یک ارتباط شفاهی (و نه یک الهام ساده) صورت می گیرد، چیزی که هست شنونده در این حالت نمی تواند خود گوینده را ببیند. ولی، با

آن که هیچ چیز در برابر چشم او پیدا نیست، پیغمبر روشن ترین خود آگاهی را از این امر دارد که در جایی بسیار نزدیک به موجودی اسرار آمیز قرار دارد که به طریقی بسیار شگفت انگیز با او سخن می گوید، می توانیم شناخت خویش را نسبت به این