- مقدمه 1
- اشاره 4
- 1 وحی 4
- 2- وحی به زنبور عسل 10
- 1- وحی به مادر موسی 10
- 3- وحی به ملائکه 11
- 4- وحی به آسمان 11
- 5- وحی به حواریین 12
- 6- وحی زکریا به قوم خود 12
- 7- وحی به بنده خاص خدا 12
- 2 کتاب های آسمانی 35
- 3 قرآن معجزه جاوید محمّد (ص) 51
- اشاره 51
- 1- الفاظ قرآن 53
- 2- معانی قرآن 55
- 4 جمع آوری قرآن 62
- اشاره 68
- 5 اسامی و صفات قرآن 68
- 1- قرآن 69
- 3- کتاب 70
- 2- فرقان 70
- 4- ذکر 71
- 5- تنزیل 71
- 6- کلام اللّه 71
- 9- حکم 72
- 7- بیان 72
- 8- نور 72
- اشاره 72
- 1- مبین 73
- 4- کریم 74
- 3- مبارک 74
- 2- حکیم 74
- 5- مجید 75
- 6- عجب 75
- 8- عزیز 76
- 9- غیر ذی عوج 76
- 7- فصل 76
- 10- بشیر و نذیر 77
- 6 کیفیت صوری قرآن، آیه- سوره 78
- اشاره 78
- 1- آیه 78
- اشاره 78
- 1- علامت و نشانه 79
- 3- امر عجیب و شگفت آور 80
- 2- جماعت 80
- اشاره 83
- 2- سوره 83
- 3- مثانی 85
- 1- سبع طوال 85
- 4- مفصل 86
- 3- مئون 86
- اشاره 86
- 1- سوره حمد 87
- 2- سوره ملک 87
- 3- سوره صف 88
- الف: ترتیب الفبایی 89
- ب: ترتیب موجود 89
- ج: ترتیب نزول 89
- ج: سه حرفی 98
- الف: یک حرفی 98
- ب: دو حرفی 98
- ه: پنج حرفی 99
- 1- جز خدا کسی نمی داند 99
- 2- نام سوره ها 99
- د: چهار حرفی 99
- 3- اشاره به اسم و یا صفتی از خدا 99
- 5- سوگندهای قرآن 100
- 4- حروف پراکنده اسم اعظم 100
- 6- برای ساکت کردن مردم 101
- 7- قرآن از همین حروف است 101
- 7 ظاهر و باطن قرآن 103
- 8 آیات مکی و مدنی 106
- اشاره 113
- 9 آیات محکم و متشابه 113
- الف: همه قرآن محکم است. 117
- ج: برخی از آیات محکم و برخی متشابهند 117
- ب: همه قرآن متشابه است. 117
- 10ناسخ و منسوخ 120
- 11شأن نزول آیات 127
- اشاره 133
- 12تفسیر 133
- الف: نمونه های تفسیر شیعه 137
- ب- نمونه های تفسیر عرفانی 139
- 13تأویل 143
- 14محتویات قرآن 152
- اشاره 152
- اشاره 153
- 1- خدا 153
- الف- اسما و اوصاف مفرد و بسیط 154
- ب- اسما و صفات مرکب 158
- حشر، آیات 22- 24 162
- 2- رسولان الهی 165
- 3- محمّد (ص) 179
- 4- آفرینش 185
- اشاره 185
- الف: آفرینش آسمان ها و زمین 188
- پ: آفرینش هر چه در زمین است 189
- ب: آفرینش دریاها 189
- ت: آفرینش انسان 190
- ج: آفرینش شب و روز، و خورشید و ماه 192
- ث: آفرینش مرد و زن 192
- 5- انسان 193
- ک- آفرینش مرگ و زندگی 193
- 6- اجتماعیات 198
- 7- اخلاق و عرفان 203
- اشاره 203
- الف: در حوزه اخلاق 205
- ب: در حوزه عرفان 207
- 8- عقل و فلسفه 209
- اشاره 215
- 9- علم و دانش 215
- الف- آموختن علم به داود (ع) و سلیمان (ع) 221
- ب: آموختن و دادن حکم و علم به لوط (ع) 222
- پ: آموختن و ارائه علم و کتاب به موسی و عیسی (ع) 222
- ج: آموختن علم تأویل احادیث به یوسف (ع) 223
- ت: ارائه کتاب و حکم به یحیی (ع) 223
- ث: ارائه حکمت به لقمان (ع) 223
- چ: آموختن علم به خضر (ع) 224
- الف: دعوت به تفکر 224
- ب: دعوت به تعقل 226
- پ: دعوت به سیر و گشت 227
- ت: دعوت به نظر. 228
- ث: اولی الالباب 229
- ج: ذکر 230
- چ: فقه و تفقه 231
- ح: بصیرت 232
- خ: برهان 233
- د: نهی 234
- ذ: توسّم 234
- ر: علم 234
- ز: یقین و ایقان 236
- ژ: معرفت و عرفان 237
- الف: نگاه و دقت در خلقت خود 242
- ب: نگاه و دقت در خلقت حیوانات 247
- پ: نگاه و دقت در خلقت هستی 248
- 10- قصص و حکایات 253
- اشاره 261
- 11- تاریخ و امم 261
- 1- قوم نوح 269
- 2- قوم عاد 271
- 3- قوم ثمود 274
- 4- قوم لوط 276
- 5- قوم شعیب (مدین) 277
- 12- تمثیلات 284
- 13- دنیا و آخرت 287
- 15نزول، انزال و تنزیل 300
- 16سوگندهای قرآن 307
- اشاره 307
- الف: سوگند به مسائل اعتقادی. 310
- 1- سوگند به خدا 310
- 2- سوگند به رسول خدا، محمد مصطفی (ص) 311
- 3- سوگند به قیامت 311
- 5- سوگند به ملائکه 312
- 4- سوگند به قرآن 312
- 6- سوگند به ذات انسان 313
- 1: مکان ها 314
- 1- 1- آسمان 314
- 1- 2- زمین 314
- ب- سوگند به مسائل طبیعی 314
- 1- 4- دریا 315
- 1- 3- کوه 315
- 1- 5- شهر مکه 316
- 2- زمانها 316
- 2- 1- صبح: سحرگاهان 316
- 2- 3- ضحی: 317
- 3- پدیده های طبیعی 317
- 2- 2- فجر: 317
- 2- 4- عصر: 317
- 3- 1- لیل 317
- 4- اشیاء و حیوان 318
- 4- 1- خورشید 318
- 3- 2- نهار 318
- 4- 2- ماه 319
- 4- 3- ستارگان 319
- ج- سوگند به گیاهان 320
- 4- 4- اسبان پیکارگر 320
- د- سوگند به پدر و مادر 320
- 1 و 2- تین و زیتون 320
- 3- کتاب 321
- 1 و 2- قلم و نوشته 321
- ه- سوگند به آثار فرهنگی 321
- 17لغات غیر عربی قرآن 325
- اشاره 336
- 1- هدایت و رحمت 336
- 18اهداف قرآن 336
- 2- بشارت و انذار 338
- 3- ذکر 340
- 4- تفکر و اندیشه 341
- 19طبقات قراء 344
- 20اعجاز قرآن 351
- اشاره 351
- 1- معجزات حضرت موسی (ع) 353
- 2- معجزات حضرت عیسی (ع) 359
- 3- معجزات حضرت محمّد (ص) 360
- اشاره 409
- 1- در کلام رسول خدا محمّد مصطفی (ص) 409
- 21قرآن در کلام بزرگان 409
- 2- در کلام امیر المؤمنین علی (ع) 411
- 3- در کلام حضرت سجاد (ع) 414
تعدادی بر آن افزوده اند که به ترتیب عبارتند از: عدد 6204- 6214- 6216- 6219- 6225- 6236. «1»
2- سوره
اشاره
سوره نیز از جمله مواردی است که عالمان قرآن شناس در آن دچار اختلاف شده اند و کم و کیف آن را با بیان های گوناگون نقل کرده اند علّت اساسی اختلاف ایشان در لفظ سوره بیش تر به خاطر منشأ اشتقاق آن است. چون منشأ اشتقاق را مختلف گرفته اند بنابراین مفهوم سوره هم مختلف می شود، امّا نکته جالب این است که با آن چه که ما به عنوان سوره تلقّی می کنیم همه این معانی قابل جمع است.
برخی آن را از «سوره» گرفته اند که به معنی نمی خورده و هم چنین باقیمانده آشامیدنی در ظرف است. برخی نیز از «سور» گرفته اند که معنی حصار و باروی شهر را می دهد. برخی نیز از «سوار» گرفته اند که به معنی دستواره و دستبند است. گروهی نیز بر اساس آیه بیست و یکم از سوره شریفه «ص» با توجه به: «اذ تسوّروا المحراب»، آن را از تسوّر به معنی تصاعد و ترکیب گرفته اند.
هر کدام از این معانی که گفته شد با اصل سوره قابل انطباق است. مثلا در مورد اوّل که حکم باقیمانده آشامیدنی ظرف را داشت سوره قرآن به منزله قطعه و قسمتی از قرآن است. و در مورد دوّم که معنای
حصار و بارو را داشت قرآن به منزله حصاری است که پیرامون آیات را احاطه کرده و آن ها را در یک محل جمع و محافظت می کند. و در موردی که معنای دستواره و دستبند را می داد سوره به منزله دستبند آیاتی از قرآن را در بر گرفته و در مورد آخر که مفهوم ترکیب و تصاعد از آن حاصل می شد نشانگر این است که سوره های قرآن گویا بر روی هم قرار گرفته و بالا می روند.
______________________________
(1) الاتقان، ج 1، ص 16 به نقل از تاریخ قرآن کریم، ص 73.